Jubileumboek SHV

Geschenk van de uitgever in ruil voor een donatie aan het kankerfonds
Verwerving: 1996
Datering: 1996
Formaat: 23 x 19 cm.
Aanvraagnummer: KW DPZ 0175

Groepen typografiestudenten uit binnen- en buitenland krijgen bij de afdeling Bijzondere Collecties met regelmaat middeleeuwse handschriften, oude drukken, negentiende-eeuwse plaatwerken en meer recente typografische hoogstandjes te zien. Echt enthousiast worden ze als uit een zwarte doos het witte SHV-boek tevoorschijn komt. Dit is hét icoon van modern Nederlands grafisch design.
Het SHV-boek is vormgegeven door Irma Boom in redactionele samenwerking met kunsthistoricus Johan Pijnappel. Paul Fentener van Vlissingen gaf hun de opdracht voor een bedrijfsboek ter gelegenheid van het honderdjarige bestaan van de Steenkolen Handels Vereeniging. Er werd niet gekozen voor een reclameachtige uitgave met tabellen en directieportretten; inspiratie en uitzonderlijkheid stonden voorop. De voorbereidingen namen vijf volle jaren in beslag; behalve het bedrijfsarchief werden interviews met medewerkers gebruikt.
Boom heeft van dit boek een staalkaart van ontwerp- en drukkunst gemaakt, waarbij drukkerij Rosbeek (Nuth) tekende voor de technische prestatie. Gedrukt werd op bankbiljettenpapier, zodat voor dit boek geen bomen hoefden te worden gerooid (de basis is katoen).

Het papier is op sommige plaatsen geperforeerd. Laserdruk, veelkleurendruk, geavanceerde computertechnieken en speciale rasters werden ingezet om honderden documenten en foto’s te reproduceren op 2136 pagina’s. Bij het bladeren verandert het tulpenlandschap op de snede in een gedicht van Achterberg. De pagina’s bleven ongenummerd, het boek moest een ‘reis’ worden, niet een naslagwerk.
Naast vierduizend exemplaren in een witte band werden vijfhonderd exemplaren in het Chinees gedrukt en in een zwarte band gebonden, voor relaties in China. Een groot deel van de oplage ligt in een kluis. Verspreid worden de boeken alleen binnen het bedrijf en mondjesmaat daarbuiten. Er is berekend dat honderden jaren nodig zijn om alle exemplaren de wereld in te sturen. Tegen de tijd dat het laatste exemplaar weggegeven is, hebben studenten en andere Koninklijke Bibliotheek-bezoekers de witte band zo vaak aangeraakt, dat er in zwart de titel op is verschenen: SHV? What tomorrow.

Er zijn meer zaken verborgen in het boek. Zo is de eigenlijke titel verdeeld over meerdere pagina's: Thinkbook.

Inmiddels beschikt de KB ook over een exemplaar van de Chinese editie. Dit exemplaar werd in 2017 geschonken door Irma Boom.
(Paul van Capelleveen)

Literatuur

  • Paul van Capelleveen, 'Jubileumboek SHV', in: Stijl. Bijzondere aanwinsten van de Koninklijke Bibliotheek tijdens het directoraat van Wim van Drimmelen. Den Haag/Amsterdam 2008, p. 54-59.
  • Hub. Hubben, ‘Een krankzinnig avontuur met papier, inkt en drukpers’, in: De Volkskrant, 19 juni 1996.
  • M.M. Lommen, Ontwerper & opdrachtgever: Harry N. Sierman & Querido, Reynoud Homan & Wim Quist, Irma Boom & Paul Fentener van Vlissingen. Amsterdam 2005.
  • Hans Oldewarris, De best verzorgde boeken 1996. The Best Book Designs 1996. Amsterdam 1997.