Kruit Hof

Gekocht van Antiquariaat Forum, ’t Goy-Houten
Verwerving: 2003
Datering: 1669
Formaat: 12 x 18 cm.
Aanvraagnummer: 79 L 15

Op 8 juli 1682 werd te Dordrecht de ‘welbegaaefde en konstrijke juffer’ Margaretha Mels begraven. Ze was nog geen veertig jaar oud en werd door enkele stadgenoten herdacht met lovende lijkdichten. Ze wordt geroemd om haar muzikale en dichterlijke kwaliteiten die kennelijk uit voordracht en handschrift bekend waren. Van haar poëzie verscheen bij leven namelijk maar één gedicht in druk: een lofdicht op de beschrijving van Dordrecht door Matthys Balen dat als drempeldicht in dat boek is opgenomen. Na haar dood bundelde François van Hoogstraten enkele van haar gedichten in de herdenkingsuitgave Aendacht van Philothea of de Godminnende ziele.
Van Margaretha Mels is alleen de hier gepresenteerde bundel overgeleverd: Kruit Hof / nut voor alle mensche / Door Margarita Mels / besaaijt en beplant/ Beschreve / Tot Rotterdam/ 1669. Het is een door haarzelf geschreven verzameling, verdeeld in vijf boeken. Titelblad en vervolgtitels voor de boeken twee, drie en vijf heeft ze getekend en met waterverf ingekleurd.

Aan het boek gaat bij wijze van frontispice een eigenhandige tekening vooraf. Hierop heeft zij zichzelf afgebeeld als de tuinvrouw die zegt: ‘Tree in maar met verlof.’. Zij laat niet toe dat iemand anders dan zij de poort tot deze tuin opent. Dit is ook de strekking van het versje boven de poort: ‘niemant com hier sonder mij’.
In een ‘Tot den Leser’ zegt de dichteres wat er in haar tuin te vinden is: ‘In somma daar en sijn geen quaalen soo groot of men kander hier geneesmiddelen toe plucken’. Haar kruidhof is dus een medicinale tuin. De vijf boeken van de bundel bevatten ‘Medicine ter Saligheit’ (eerste boek), ‘Zin-spreuken op alderleij voorvallen’ (tweede boek), ‘wonderlijke en gedenkwaardige geschiedenissen’ (boek drie) en ‘troostspreuken en leeringen’ (boek vier). Het laatste deel is gevuld met epigrammen, cijfer- en letterraadsels en vraag- en antwoordspelletjes.
Haar geneeskrachtige kruiden heeft Mels naar eigen zeggen verzameld uit ‘bij-leggende lust-tuijnen van geleerde bouken’. De Bijbel is er daar één van. (AL)

Literatuur

Annelies de Jeu, ‘’t Spoor der dichteressen’. Netwerken en publicatiemogelijkheden van schrijvende vrouwen in de Republiek (1600- 1750., Hilversum 2000, p. 43-45.