Miniatuurboekenkist van Hugo de Groot

Geschenk van G.J. de Jonge-Janssen
Verwerving: 2002
Datering: Midden negentiende eeuw
Formaat: 34 x 62 x 28 cm.
Aanvraagnummer: CDG 441

In 1926 kreeg de Koninklijke Bibliotheek het familiearchief Cornets de Groot in permanente bruikleen. Samensteller hiervan was Johan Pieter Cornets de Groot van Kraaijenburg (1808-1878), wiens carrière sterk verbonden was met Nederlands-Indië. Als minister en staatsraad verkeerde hij in de hoogste politieke kringen. Zijn ‘papieren’ leven vormt de hoofdmoot van het archief, dat hierdoor een fascinerend beeld schetst van het wel en wee van een gegoede familie uit die tijd. Saillant onderdeel zijn de stille getuigen van zijn pogingen om samen met zijn broer Hugo opgenomen te worden in de Nederlandse adel, waarvoor kosten noch moeite gespaard werden en waarbij een louche Parijse heraldicus goed garen spon... Maar het was niet vergeefs: vanaf 22 maart 1843 mochten zij als jonkheer door het leven gaan.
Johan Pieter liet voor het archief een imposante mahoniehouten kast maken. Het adelsdiploma – geborgen in een loden kistje – kreeg hierin een centrale plaats: recht achter een met het familiewapen beschilderd deurtje. De kast kwam destijds mét het archief naar de Koninklijke Bibliotheek, maar daarin gaapte toen een grote lege ruimte.

In 2002 kwam de oplossing van dit raadsel, toen een nazaat van de in 1923 in mannelijke lijn uitgestorven familie Cornets de Groot van Kraaijenburg een merkwaardig kistje aan de Koninklijke Bibliotheek overdroeg. Het betrof een kopie in klein formaat van de boekenkist waarin de beroemdste telg van het geslacht, Hugo de Groot, in 1621 uit het slot Loevestein ontsnapt heette te zijn. Want net zoals er meerdere ‘stokskes’ van Oldenbarnevelt bewaard worden, bestaan er meerdere ‘originele’ boekenkisten. Overigens is vrijwel zeker dat De Groot in geen daarvan ooit door elkaar is geschud...
De inhoud van dit kistje was verbijsterend: kinderschoentjes, brillen, cachets, een doopjurkje, pijpen, een borduurkussentje, reissouvenirs en wat al niet meer van diverse leden van de familie. En helemaal onderin iets waaraan Johan Pieter waarschijnlijk het meest gehecht was: enige ernstig door houtworm aangetaste fragmenten van het raamkozijn in de kamer waar Hugo de Groot in Loevestein gevangen gezeten had. Gelukkig hoefde hij aan de echtheid hiervan niet te twijfelen: van lakzegels voorziene certificaten garanderen de authenticiteit! (KT)

Literatuur

Kees Thomassen, ‘J.P. Cornets de Groot van Kraaijenburg’, in: M. van Delft [et al.] (red.). Verzamelaars en verzamelingen. Koninklijke Bibliotheek, 1789-1998. Zwolle 1998, p. 63-65