S.H. de Roos

De betekenis van Sjoerd H. de Roos (1877-1962) wordt door Lommen bondig verwoord, als hij zegt dat De Roos twee mijlpalen in de geschiedenis van de Nederlandse typografie heeft geplaatst: hij maakte in 1903 het eerste moderne boek (William Morris' Kunst en maatschappij, verschenen bij A.B. Soep) en in 1912 de eerste moderne letter (de Hollandsche Mediaeval). Deze letter werd voor het eerst toegepast in een uitgave van de Rotterdamse uitgeversmaatschappij W.L. & J. Brusse, waarvan de nagenoeg complete fondsbibliotheek sinds 1969 in de Koninklijke Bibliotheek berust. In deze collectie is de langdurige en vruchtbare samenwerking tussen ontwerper en uitgever goed te volgen. Vooral de bandontwerpen trekken de aandacht. Zo ontwierp De Roos vanaf 1915 een serie fraaie banden voor de vertalingen van klassieke teksten door P.C. Boutens: strakke geometrische patronen, opgebouwd uit dubbele lijnen met daarin een sobere belettering. Zijn ultieme prestatie op dit gebied is de band om De tors van Adama van Scheltema. Zijn trouvaille, de 'T' die als een tors oprijst in het achtmaal herhaald kader van dubbele lijnen, is later in allerlei varianten nagevolgd, maar nimmer geëvenaard.

Een curieus detail is dat het eerste boek waarvoor De Roos ooit een bandstempel ontwierp en waarvan hij ook het binnenwerk naar zijn inzichten liet aanpassen, eveneens van Adama van Scheltema was, namelijk Uit den dool (Amsterdam, J.A. Fortuyn, 1901), dat in 1906 door Brusse van de uitgever S.L. van Looy werd overgenomen. Deze overname paste in het streven van de Brusse's om al het werk van Adama van Scheltema in hun fonds onder te brengen. Zijn Van zon en zomer (1902), Eenzame liedjes (1906), Zwervers verzen (1906), om slechts de bekendste te noemen, beleefden vele herdrukken. Voor De tors - waarvan direct een eerste en tweede druk van in totaal 5000 exemplaren werden vervaardigd - was een dergelijk succes niet weggelegd.

De Tors. In zeven zangen / C.S. Adama van Scheltema. Met acht tekeningen van S.A. Rijkmans Kaijser. Rotterdam, W.L. & J. Brusse's Uitgevers-maatschappij, 1924. Bandontwerp en typografische verzorging door S.H. de Roos. Brusse A 490

De Tors. In zeven zangen / C.S. Adama van Scheltema. Met acht tekeningen van S.A. Rijkmans Kaijser. Rotterdam, W.L. & J. Brusse's Uitgevers-maatschappij, 1924. Bandontwerp en typografische verzorging door S.H. de Roos. Brusse A 490

Literatuur

A.A.M. Stols. Het werk van S.H. de Roos. Amsterdam 1942
S.A.J. van Faassen, 'Zingend, zingend, zingend. Een correspondentie over de illustraties door S.A. Rijkmans-Kaijser bij de bundel De Tors van C.S. Adama van Scheltema', in: De Boekenwereld 7 (1990-1991), p. 56-64
M. Lommen. De grote vijf. Zutphen 1991
W.L. & J. Brusse's Uitgeversmaatschappij 1903-1965. Rotterdam 1993.