1807: Gotha

Koninklijke huwelijksmarkt

Wanneer je behoorde tot een Europees vorstenhuis, kocht je de Almanac de Gotha om te controleren of de gegevens over jouw familie correct waren bijgehouden. Een vermelding in deze almanak betekende dat je bestond voor de buitenwereld en behoorde tot een gezelschap van uitverkorenen. Ook kon je de afkomst van een potentiële huwelijkspartner natrekken. Bleek de aanstaande partner van lagere komaf, dan lag een morganatisch huwelijk (een huwelijk met de linkerhand) in het verschiet. Als de vrouw van geringere afkomst was, werden zij en haar kinderen uitgesloten van bepaalde privileges en vooral van de erfenis van de man.

Almanac de Gotha, 1807

Almanac de Gotha, 1807

Napoleon

Wanneer je niet of slechts marginaal werd vermeld in de Gotha, kon je hierin berusten of een rel trappen. Dit laatste deed Napoleon. Op 20 oktober 1807, drie jaar nadat hij tot keizer was gekroond, schreef hij een woedende brief naar zijn minister van Buitenlandse Zaken: 'Le dernier Almanach de Gotha est mal fait'. De familie Bonaparte was de belangrijkste in Frankrijk en niet langer het Huis Bourbon. Waarom was er zo weinig aandacht besteed aan de Franse adel ten opzichte van de Duitse? Napoleon beval de minister een brief te schrijven naar zijn collega in Saxen-Gotha om de volgende jaargang te laten corrigeren. De uitgever Karl Wilhelm Ettinger had de editie voor 1808 echter al gedrukt. Hij haastte zich om een speciale editie te maken voor Frankrijk, waarin de door Napoleon geëiste veranderingen waren uitgevoerd. De kopergravures van zijn vijanden Nelson en William Pitt werden verwijderd, evenals de afbeelding van zijn zwager Murat, die in ongenade was gevallen.

Geschiedenis

De Almanac de Gotha kent een lange geschiedenis. Hij werd voor het eerst in het Frans uitgegeven voor het jaar 1764 door Andreas Reyher. Daarna hebben diverse uitgevers uit Gotha zich over de almanak ontfermd. Na de firma's Mevius en Dieterich was Ettinger de uitgever van 1776 tot 1816. Vanaf 1770 werd de productie van de Duitstalige Gothaischer Hof-Kalender gekoppeld aan de Almanac de Gotha. Kort daarop werden de beide almanakken verrijkt met kopergravures van beroemde kunstenaars als Daniel Chodowiecki. Na 1816 werd het roer overgenomen door Justus Perthes, wiens naam tot 1944 op de titelpagina bleef staan. Met de inval van de Russen in de Tweede Wereldoorlog kwam een abrupt einde aan het verschijnen van deze beroemde almanak. De Sovjets bezetten in Gotha de drukkerij en staken het grote genealogische archief in brand. Gelukkig is de Almanac de Gotha na meer dan 50 jaar als een phoenix uit zijn as herrezen: hij verschijnt weer sinds 1998, en heeft een eigen website: www.almanachdegotha.org.