Boekband van César Domela en Alain Lobstein

Geschenk van Jan van der Marck
Verwerving: 2006
Datering: 1987
Formaat: 33 x 26 cm.
Aanvraagnummer: 1770 B 16

De in 1900 geboren Nederlandse kunstenaar César Domela was de jongste zoon van de socialistische politicus Ferdinand Domela Nieuwenhuis. Domela kwam al vroeg in contact met verschillende avant-garde kunstenaars en op 24 jarige leeftijd sloot hij zich aan bij De Stijl, de kunstenaarsgroep rond Mondriaan en van Doesburg. In de loop van zijn ontwikkeling verwijderde hij zich van De Stijl, ontwikkelde hij wandreliëfs en experimenteerde hij met fotomontages en typografie. Hij overleed in 1992.

In 2006 schonk de verzamelaar Jan van der Marck zes moderne boekbanden van beroemde buitenlandse binders aan de Koninklijke Bibliotheek. Dit genereuze gebaar betekende een significante uitbreiding van de collectie, vooral omdat vijf van de binders nog niet in de Koninklijke Bibliotheek vertegenwoordigd waren. Jan van der Marck is de zoon van een drukker en kleinzoon van een uitgever. Hij leek voorbestemd om de familietraditie tussen drukpersen en oplagecijfers voort te zetten, maar besloot kunstgeschiedenis te gaan studeren en promoveerde in 1956 op De Romantische boekillustratie in België. Van der Marck, eigenlijk meer geïnteresseerd in moderne kunst, vertrok naar de Verenigde Staten en maakte carrière in de museumwereld. Hij begon als conservator van het Walker Art Center in Minneapolis en beëindigde zijn loopbaan in 1995 als hoofdconservator van het Detroit Institute of Art.
In Amerika genoot hij van de avontuurlijke jaren zestig en zeventig met het ‘koortsachtige tempo en de concentratie op vernieuwing in de kunst’, maar hij raakte teleurgesteld toen efficiënt personeelsbeleid en bezoekersaantallen de agenda gingen bepalen.

In 1975 had hij een prachtige uitgave van Vollard gekocht, met etsen en houtgravures van Picasso in een rijk versierde band. Dit boek vormde het begin van een omvangrijke collectie en vanaf de jaren tachtig ‘vervulden mijn boeken mijn zucht naar avontuur’.
Hij zocht de binders op in hun atelier, liet zich informeren over hun opvattingen en verzekerde zich op deze manier van veelal persoonlijk getinte stukken. De band rond Diana Trivia is daarvan een fraai voorbeeld. Van der Marck benaderde zijn vriend, de voormalige Stijlkunstenaar César Domela, met de vraag of hij een ontwerp voor een band wilde maken. In een bewaard gebleven brief meldde Domela enigszins laconiek dat hij geen ontwerp vooraf zou opsturen: ‘…je moet dus maar vertrouwen hebben dat ik iets goeds voor je maak’. Na overleg met de binder, Alain Lobstein, werd het oorspronkelijke ontwerp deels aangepast en vervolgens uitgevoerd. Een vergelijking tussen het bewaard gebleven ontwerp en het resultaat, illustreert een opmerkelijke samenwerking tussen twee grote kunstenaars. Domela was zeer te spreken over het resultaat, en zorgde er voor dat de band werd opgenomen in de prestigieuze overzichtstentoonstelling van zijn werk in het Musée de la Ville de Paris in 1987. (RT)

Boekband van César Domela en Alain Lobstein

Boekband van César Domela en Alain Lobstein

Boekband van César Domela en Alain Lobstein

Boekband van César Domela en Alain Lobstein

Literatuur

Jan van der Marck, De hedendaagse boekband als kunst= The Art of Comtemporary Bookbinding. Amstelveen/Amsterdam 1997.
Marie-Odile Briot (red.), Domela. 65 ans d’abstraction. Musée d’Art moderne de la Ville de Paris/Musée de Grenoble 1987. Paris 1987.