Boekband van Edgard Claes

Het handboekbinden wortelt in een eeuwenoude ambachtelijke traditie en de associatie met kloosters en traditionele technieken bezorgt de handboekband ten onrechte een ietwat stoffig imago. De hier afgebeelde moderne boekband toont namelijk het tegendeel. De in polycarbonaat uitgevoerde boekband uit 2001 is gemaakt door de Belgische kunstenaar (frater) Edgard Claes. Deze in 1954 geboren broeder is op dit moment een van de meest vooraanstaande binders ter wereld. Hij bewijst met zijn indrukwekkend oeuvre dat de handboekband een volwaardige plaats verdient in de moderne kunstnijverheid.

Geschoold als klassiek handboekbinder en vertrouwd met traditionele materialen als leer en perkament, ging Claes al snel op zoek naar eigentijdser vormen en materialen. Sinds 1990 werkt hij uitsluitend met polycarbonaat dat hij bewerkt met een computergestuurde freesmachine en kleurt met airbrush. Nieuwe materialen vereisen nieuwe bindtechnieken. Zo ontwikkelde hij de kanteelband, waarbij in de rug met precisie-instrumenten pianoscharnieren zijn verwerkt. De hier getoonde band om het boek Als ik God zie schilderen, 8 gedichten van Jan Overbeek, is zo’n kanteelband. Claes maakte eveneens de bijbehorende overslagdoos en de zes illustraties. Ook hierin toont hij zich een verrassend, zelfs een pikant vernieuwer. De fijnzinnige, op draadconstructies lijkende afbeeldingen blijken gescheurde en daarna opgespannen panty’s te zijn. Alles vertoont dezelfde perfecte afwerking.

Sinds enige tijd geeft hij binnen het klooster van de Orde der Kruisheren te Denderleeuw cursussen aan de door hem opgerichte ‘VZW Kruisheren-Creatief. Hogere leergangen voor de moderne kunstboekband’. Verscheidene binders, waaronder de Nederlander Mario Maas, hebben zich zijn technieken eigen gemaakt en interpreteren en verfijnen die. Zo zorgen zij met hun aanpassingen weer voor nieuwe ontwikkelingen. De KB verwierf onlangs twee boekbanden van Mario Maas, die in buitenlandse wedstrijden belangrijke prijzen hebben gekregen. Met deze stukken bezit de KB enkele fraaie voorbeelden van de meest recente ontwikkelingen op het gebied van de handboekband.

De totale collectie boekbanden bestaat uit ongeveer dertienduizend met de hand gebonden boeken van historisch of artistiek belang, met een accent op Nederland. Het hier besproken voorbeeld maakt echter duidelijk dat de ontwikkelingen op het gebied van de vormgeving internationaal zijn. Het experimenteren met nieuwe technieken en materialen is een historisch gegeven. De KB probeert dan ook een verantwoorde voorbeeldcollectie op peil te houden, die de geschiedenis van de boekband illustreert aan de hand van markante stukken uit heden en verleden.