Boekband van Janos Szirmai

Licht bruin kalfsleer, onregelmatig grijsviolet gebeitst, blind bestempeld en met ‘Lederschnitt’. Franse band met vlakke rug. Op beide platten een lijnkader langs de drie sneekanten. Op de rechterhelft van het voorplat loopt van onder naar boven een baan met Lederschnitt, een soort totem met achttien in grootte verlopende groteske koppen, waarvan de gelaatstrekken ingekerfd zijn en de achtergrond met cirkeltjes 'weggestempeld'.

Ook na de Tweede Wereldoorlog leidde de met de hand vervaardigde boekband in Nederland een zeer wisselend bestaan. De pogingen de kunstboekband nieuw leven in te blazen werden over het algemeen gevolgd door teleurstellingen over het uitblijven van opdrachten. Slechts enkele vrouwen, die hun prijzen niet hoefden te baseren op volledige betaling van de geïnvesteerde tijd en materialen, hielden het vak in stand. De laatste vijftien jaren zijn weer wat gunstiger voor de handboekband. Daarin speelt het bestaan van een organisatie van handboekbinders zeker een rol, maar ook het feit dat een van onze boekbinders internationaal befaamd is.

Janos Alexander Szirmai werd in 1925 te Ket (Slowakije) geboren. Hij volgde te Boekarest in 1942 en 1943 een opleiding in de schilder- en tekenkunst, maar de medicijnen trokken hem meer. Hij studeerde geneeskunde in Boedapest en Bratislava. Na de oorlog vestigde hij zich in Nederland, studeerde verder in Amsterdam en werd later hoogleraar. In 1971 trok hij zich uit de medische wereld terug om zich te gaan wijden aan het boekbinden. Hij volgde een opleiding aan de beroemde Legatoria Artistica te Ascona, nam deel aan vele tentoonstellingen en won diverse grote internationale prijzen, zoals de Prix Paul Bonet in 1975 en de Prix Germaine de Coster in 1986.

Szirmai heeft al geruime tijd ook belangstelling voor oude bindtechnieken. Dat bracht hem er rond 1982 toe te gaan onderzoeken hoe de 'Lederschnitt', een techniek die populair was in met name Duitsland in de vijftiende eeuw, moest worden uitgevoerd. Zijn inzichten publiceerde hij in een Engels tijdschrift en tegelijkertijd paste hij de techniek op twee banden toe, één op oude decors geïnspireerd en een geheel eigentijds. Naar aanleiding daarvan vroeg de Koninklijke Bibliotheek hem om zo'n band te maken. Hij koos The beggar's opera, in een speciale editie, gedrukt op grijs papier. Hij verwerkte de vele groteske gezichten op de prenten tot grimassen in een totem op het voorplat. Sinds enkele jaren wijdt Szirmai zich geheel aan de geschiedenis van de techniek van het boekbinden. Hij is een van de auteurs van Kneep en binding, een terminologie van de boekband.

Boekband, vervaardigd door Janos Alexander Szirmai. Oosterbeek, 1986. Inhoud: John Gay. The Beggar's Opera. Paris, printed for the members of the Limited Editions Club by G. Govone, 1937. 1770 B 1

Boekband, vervaardigd door Janos Alexander Szirmai. Oosterbeek, 1986. Inhoud: John Gay. The Beggar's Opera. Paris, printed for the members of the Limited Editions Club by G. Govone, 1937. 1770 B 1

Literatuur

Müvészi könyvkötések régen és ma. Budapest 1986, nr. 183
J.A. Szirmai, 'Cuir-ciselé. Experiments with an ancient technique', in: The New Bookbinder 3 (1983), p. 59-65
W.K. Gnirrep e.a. Kneep en binding. Een terminologie voor de beschrijving van constructies van oude boekbanden. 's-Gravenhage 1992.