Boekband van Willem van Oranje

Verwerving: 1998
Datering: Ca. 1561 (band)
Formaat: 17 x 12 cm.
Aanvraagnummer: 1790 D 109

De Koninklijke Bibliotheek bezit enkele zeer fraaie Franse boekbanden uit het midden van de zestiende eeuw. De boekbindkunst in Parijs was in die jaren toonaangevend. Boeken werden gebonden in het kostbare marokijn, dat voor de luxe banden het kalfsleer verving. Kunstenaars ontwierpen series prenten met voorbeelden van toepassingen van nieuwe ornamenten en de binders vervolmaakten de technieken van het vergulden en kleuren van leer. Leden van de adel, maar ook hoge ambtenaren als Jean Grolier en Thomas Mahieu lieten hun boeken naar de laatste mode binden. Nieuwe decoratieschema’s werden toegepast: ingewikkelde lintenpatronen met losse klassieke stempels, deels ingekleurd met behulp van lakverven. Rechtsonder een voorbeeld.
Willem van Oranje verbleef in deze jaren aan het Franse hof en hij heeft ongetwijfeld de prachtige banden gezien van zijn gastheer, koning Hendrik II, die de grootste bibliofiel van zijn tijd was.

Ook Willem van Oranje werkte aan een bibliotheek van de ‘volmaakte hoveling’, met boeken over geschiedenis en krijgskunst, maar ook enkele titels over de liefde. Hij liet zijn boeken echter in veel soberdere banden steken: bruin kalfsleer met een lijnkader langs de randen en centraal zijn ingekleurde wapen met daarboven een deel van de titel in goud. Het is onduidelijk waarom de prins niet voor de splendeur van het Franse hof koos. Geldgebrek misschien, of werd hij teveel in beslag genomen door zijn voorgenomen huwelijk met Anna van Saksen en andere diplomatieke verwikkelingen?
De 48 boeken die hij op deze manier liet binden moeten hem zeer dierbaar zijn geweest, want samen met enkele andere, neemt hij ze met zich mee als hij in 1568 uitwijkt naar Duitsland. Inmiddels zijn er twintig exemplaren uit deze, voor de Nederlandse geschiedenis zeer belangrijke collectie, teruggevonden. (RT)

Literatuur

H. de La Fontaine Verwey, ‘Boekbanden van Willem van Oranje’, in: H. de La Fontaine Verwey. Uit de wereld van het boek; 4:* Boeken, banden en bibliofielen*. Houten 1997, p. 113-154.
Jan Storm van Leeuwen, ‘An unknown book of William of Orange discovered’, in: Quaerendo, 28 (1998), p. 296-300.
Anthony Hobson & Paul Culo, Italian and French 16th-century Bookbindings=La reliure en Italie et en France au XVIe siecle. Bruxelles 1991.
A.R.A. Hobson, French and Italian Collectors and their Bindings. Illustrated from Examples in the Library of J.R. Abbey. Oxford 1953.