Pseudo-Magnus

Donker bruinrood marokijn, met goud bestempeld. De platten zijn bestempeld met allerlei kleine stempels en rollen. Binnen een breed kader van o.a. een rol met vogels in wijnranken staat een tweede kader dat halverwege de zijden punten heeft en aan het eerste kader raakt. Tussen beide kaders en in het middenveld bevinden zich allerlei groepen krullen- en kelkenstempels. De rug is gerestaureerd, maar heeft nog de oorspronkelijke velden met hoek- en middenstempels; het tweede veld draagt de boektitel.

Algemeen wordt Albert Magnus (Amsterdam, 1642-1689) als de belangrijkste Nederlandse binder beschouwd. Toen de Koninklijke Bibliotheek deze band in 1920 van Sir Herbert Thomas cadeau kreeg, werd hij gehouden voor een topstuk van Magnus. Albert Magnus begon rond 1667 zijn luxe banden te maken. Door onderzoek van Herman de la Fontaine Verwey is veel over Magnus bekend geworden. Onderzoek van Mirjam Foot naar de stempelafdrukken van vele banden die aan Magnus werden toegeschreven, heeft uitgewezen dat een groot deel daarvan niet van de meester zelf kan zijn.

Van het tiental groepen dat Foot onderscheidde - bindersnamen kunnen er niet aan verbonden worden - is de groep die de naam ‘Kircher-binder’ heeft gekregen stellig de belangrijkste. De Kircher-binder werkte op hetzelfde niveau als Magnus, ongetwijfeld in Amsterdam en met stempels die directe varianten zijn van die van Magnus. Foot gaf de groep deze noodnaam, omdat vier van de acht luxe banden die zij ervan kende werken van de geleerde ‘homo universalis’ Athanasius Kircher bevatten: twee exemplaren van zijn China monumentis (1667) en twee van zijn *Latium * (1671). Kircher was Duitser van origine en woonde in Rome, maar veertien van de 34 edities van zijn werk verschenen in Amsterdam bij Janssonius van Waesberghe. Bij de vier fraaie banden met werk van Kircher zal het gaan om presentatie-exemplaren; een van de exemplaren van *China monumentis *heeft het wapen van paus Clemens IX op de platten. Hoewel *Latium * aan paus Clemens X is opgedragen, wil dat niet zeggen dat het exemplaar van de Koninklijke Bibliotheek het presentatie-exemplaar voor hem geweest moet zijn. Er bestaat een tweede fraai gebonden exemplaar in het Röhsska Konstslöjd Museet in Göteborg, dat met evenveel recht aanspraak kan maken op deze kwalificatie. Mogelijk waren ze beide voor de paus bedoeld - vaak werden meerdere exemplaren tegelijk weggegeven in een luxe band - of waren ze voor een ander van wie Kircher een gunst in ruil verwachtte.

Athanasius Kircher. Latium. Boekband, Amsterdam, Kircher-binderij. - Amstelodami, apud Joannem Janssonium à Waesberge, & haeredes Elizei Weyerstraet, 1671. 2º. 144 A 14

Athanasius Kircher. Latium.Boekband, Amsterdam, Kircher-binderij. - Amstelodami, apud Joannem Janssonium à Waesberge, & haeredes Elizei Weyerstraet, 1671. 2º. 144 A 14

Literatuur

A.W. Byvanck, ‘Prachtbanden uit de werkplaats van Magnus te Amsterdam’, in: Oudheidkundig Jaarboek 3e serie, 7 (1927), p. 106-121
H.F. Wijnman, ‘De Amsterdamse boekbinder Albert Magnus’, in: Oud Holland 54 (1937), p. 183-192 en 230-240
H. de la Fontaine Verwey, ‘The binder Albert Magnus and the collectors of his age’, in: Quaerendo 1 (1971), p. 158-178
M.M. Foot. Studies in the history of bookbinding. London 1979, p. 246 (The Henry Davis gift, a collection of bookbindings, dl. 1).