Della Caualleria

Gekocht van A.P. Stok
Verwerving: 1999
Datering: 1609-1610
Formaat: 45 x 33 cm.
Aanvraagnummer: 1786 E 2

Een vroege druk uit Duitsland wordt niet zo snel door de Koninklijke Bibliotheek aangeschaft. Toch is dit rijk geïllustreerde instructieboek voor de omgang met paarden in 1999 gekocht van een particulier. Het is dan ook een bijzonder boek in velerlei opzichten. Het werk bestaat uit twee delen die samen alle informatie bieden die een adellijke eigenaar van een stoeterij nodig heeft. De beschrijvingen, maar vooral ook de ongeveer 240 houtgravures en negentig kopergravures op dubbelbladen, behandelen alle zaken die een liefhebber over paarden moet weten. Het eerste deel gaat over de rassen, het verzorgen, dresseren en africhten en de medische verzorging van de edele viervoeters. In het tweede deel komen uitgebreid alle onderdelen van het tuig aan bod. Achteraan zijn allerlei paginagrote afbeeldingen opgenomen van frakken, toernooien, stalontwerpen en ridderkledij. Algemeen wordt het boek beschouwd als één van de belangrijkste hippische werken uit de vroegmoderne tijd.

Een extra reden om het boek aan te schaffen was het feit dat bekend is dat er een exemplaar van dit werk in de stadhouderlijke collectie aanwezig is geweest. Dit boek is dan ook te zien geweest op de jubileumtentoonstelling over prins Maurits in het Rijksmuseum. Misschien heeft prins Maurits er zelfs wel gebruik van gemaakt, bijvoorbeeld bij het ontwerpen van de nieuwe stallen in Rijswijk die in 1625 voltooid werden.
De schrijver van het boek, Georg Engelhard Löhneysen (1552-1622), was in zijn tijd een bekend man. Hij was bij verschillende Duitse vorsten in dienst als rij- en vechtinstructeur en stalmeester. Omstreeks 1580 kocht hij het landgoed Remlingen, waar hij in 1596 een drukkerij begon en hij verschillende luxueuze boeken van zijn hand liet drukken, waaronder dit prachtwerk, een bewerking van zijn boek Von Zeumen uit 1588. In 1639, tijdens de dertigjarige oorlog (1618-1648), werden zijn drukkerij en landgoed verwoest. Ook de restanten van de door hem gedrukte boeken gingen daarbij verloren. (MVD)

Literatuur

‘Handleiding voor vorstelijke stoeterijen’, in: Kees Zandvliet. Maurits, Prins van Oranje. Met bijdr. Van Arthur Eyffinger … [et al.]. Amsterdam/Zwolle 2001, nr. 157, p. 308-310.
Wilhelm Prandtl, ‘Die erste Ausgabe von Georg Engelhard Löhneyß’ “Bericht von Bergkwerck”’, in: Zeitschrift für Bücherfreunde, 39 (1935), p. 15-22.