Metamorphosis of de Verandering der Surinaamsche insecten

Metamorphosis insectorum Surinamensium van Maria Sibylla Merian is een schitterend geïllustreerd boek over planten en insecten in Suriname uit 1705. In oktober 2016 heeft Uitgeverij Lannoo een facsimile gepubliceerd.

Op deze pagina vindt u een algemene inleiding bij Merian's Metamorphosis. Wilt u direct naar het gedigitaliseerde boek? Klik dan op de link in dit plaatje:

Over Maria Sibylla Merian

Maria Sibylla Merian werd in Frankfurt geboren in 1647. Ze stamde uit een familie van kunstenaars, geleerden en boekverkopers. Zelf was ze geïnteresseerd in bloemen en vlinders, die ze schilderde op perkament. Het resultaat werd zo gewaardeerd dat er in 1679 en 1683 twee bundels gravures naar haar vlinderschilderingen werden gepubliceerd.

Met haar twee dochters en haar moeder verhuisde ze in 1685 naar Nederland. Ze scheidde van haar echtgenoot, de schilder Johann Andreas Graff. Spoedig raakte ze geboeid door de vlinders en kevers die hier uit Oost- en West-Indië werden aangevoerd. Zozeer zelfs, dat ze op haar 52ste jaar besloot tot een reis naar Suriname, om daar de flora en fauna persoonlijk te gaan bestuderen.

Ze moet een opmerkelijke vrouw zijn geweest. Haar verblijf in Suriname (1699-1701) duurde korter dan haar bedoeling was geweest, omdat ze ziek werd, maar het duurde lang genoeg om een groot aantal schilderingen van planten en insecten te kunnen maken.

Over Metamorphosis insectorum Surinamensium

In 1705 verscheen Metamorphosis insectorum Surinamensium. Het boek bestaat uit zestig 'afgezette' (dat is: ingekleurde) gravures op zeer groot formaat (29,5 x 39,5 cm) van vlinders en andere insecten (maar ook slangen, kikkers, en dergelijke), alle afgebeeld op de planten, bloemen en vruchten die hen tot voedsel dienen. Die planten kweekte ze zelf om goede voorbeelden te hebben. Ze tekende niet alleen volwassen vlinders, maar ook de voorstadia van ei, rups en pop. Iedere plaat gaat vergezeld van een wetenschappelijke beschrijving.

De tekst bij de hieronder afgebeelde plaat gaat voornamelijk over de banaan:

Banana noemt men deze vrucht in America, sy verstrekt voor appels en is aangenaam van smaak als in Holland de appels zyn, sy zyn goet gekookt en ongekookt, als sy nog onryp zyn, zyn zy ligt groen, de rype zyn citroen geel van binnen en van buiten [...].

Metamorphosis insectorum Surinamensium. Ofte Verandering der Surinaamsche insecten / Maria Sibylla Merian. - Tot Amsterdam, voor den auteur [...] alwaar de zelve ook gedrukt en afgezet te bekoomen zyn; als ook by Gerard Valck, [1705]. 2º.

Metamorphosis insectorum Surinamensium. Ofte Verandering der Surinaamsche insecten / Maria Sibylla Merian. - Tot Amsterdam, voor den auteur [...] alwaar de zelve ook gedrukt en afgezet te bekoomen zyn; als ook by Gerard Valck, [1705]. 2º. -1041 B 35, plaat 12.

Over rups, pop en vlinder schrijft ze:

Op deze boom vond ik deze ligt groene rupse, met welkers bladen ik haar gespyst heb tot den 21. April, wanneer sy haare huid afgeschoven, tot een poppetje geworden, en den 10. May in zoodanige schoone uilke verandert is.

Er verschenen ook edities in het Frans en Latijn. Maria Sibylla overleed in 1717.

Filmpje over de facsimile uit 2016

Literatuur

M.A. Pfeiffer. Die Werke der Maria Sibylla Merian bibliographisch zusammengestellt. Meissen 1931
J. Stuldreher-Nienhuis. Verborgen paradijzen. Het leven en de werken van Maria Sibylla Merian 1647-1717. Arnhem 1944
W. Quednau. Maria Sibylla Merian. Der Lebensweg einer grossen Künstlerin und Forscherin. Gütersloh 1961
J. Landwehr. Studies in Dutch books with coloured plates published 1662-1875. The Hague 1976, nr. 128.