Caractères
Jaar:
1993
Auteur:
Michel Butor
1926
Kunstenaar:
Bertrand Dorny
1931
Uitgeverij:
Imprimerie nationale Éditions

De Franse staatsdrukkerij, de Imprimerie nationale, geeft een reeks boeken uit onder de titel 'Préférence' ('Voorkeur') om haar rijke collectie lettertypen onder de aandacht te brengen. Meestal blijft het een kwestie van typografie en vormgeving, maar de auteur Michel Butor ging een stap verder en schreef een verhaal dat intens verweven is met een reeks lettertypes die deel uitmaken van de illustere geschiedenis van de drukkerij die teruggaat tot 1640, het jaar waarin Lodewijk XIII en Richelieu de nationale drukkerij oprichtten. Een groot aantal lettertypen is speciaal voor de firma gemaakt.

Butor beschrijft een reis door de tijd aan de hand van de lettertypen Garamont (ontworpen: 1530/40), Jaugeon (1692/96), Grandjean (1693/1745), Luce (1740/70), Didot (1811), Marcellin-Legrand (1825/27) en Gauthier (1969/78). Zijn gedichten vertellen over de ontdekking van nieuwe continenten ('Nouveaux mondes nouveaux livres', nieuwe werelden, nieuwe boeken) en beschrijven hoe Parijs en Frankrijk zijn veranderd. Aan het slot wordt de 21ste eeuw aangekondigd en stelt hij voor nieuwe lettertypen te ontwerpen voor het nieuwe millennium 'om onze toekomst vooruit te helpen'.

Het exemplaar in de Koopman Collectie is nummer V van 5 speciale exemplaren met een originele collage door Bertrand Dorny. Daarnaast bevat het boek zes collages in lithografie van stukken tekst, plattegrond en stroken fluweel en gedrukte banen in kleur. Dorny werkte als schilder en etser, waarbij hij steeds heeft getracht reliëf in zijn prenten aan te brengen en felle kleuren te laten contrasteren. In deze collages zijn het vooral de kleuren rood en geel die opvallen. Werkte hij vroeger aan meer traditionele kunstenaarsboeken, sinds de jaren negentig maakte Dorny meer dan 50 kunstenaarsboeken met originele collages bij teksten van bijvoorbeeld Butor, Deguy en Peyré. In de Koopman Collectie bevindt zich zo'n 'livre collage' uit 2005 (A demeure). De oplage van dat boek is klein: zeven exemplaren. De teksten voor zulke boeken worden handgeschreven of gestempeld. Daarvoor gebruikt Dorny letters uit stempeldozen die voor kinderen als speelgoed zijn gemaakt. Voor Caractères echter werd de tekst van Butor gewoon gedrukt.

Bibliografische beschrijving

Beschrijving: Caractères / Michel Butor ; [ill. par] Dorny. - Paris : Imprimerie nationale Éditions, 1993. Leporello - 23 p. : ill. ; 31 cm. - (Préférence)
Drukker: l'Imprimerie nationale (Parijs)
Oplage: 160 exemplaren
Exemplaar: Nummer V van de 5 met een originele collage door Bertrand Dorny en een van de 160 op BFK Rives
Bijzonderheid: Gesigneerd door auteur en kunstenaar
Bibliografie: Bénézit 4-691
Aanvraagnummer: Koopm K 332

Literatuur

  • Paul van Capelleveen, Sophie Ham, Jordy Joubij, Voices and visions. The Koopman Collection and the Art of the French Book. The Hague, Koninklijke Bibliotheek, National Library of the Netherlands; Zwolle, Waanders, 2009
  • Paul van Capelleveen, Sophie Ham, Jordy Joubij, Voix et visions. La Collection Koopman et l'Art du Livre français. La Haye, Koninklijke Bibliotheek, Bibliothèque nationale des Pays-Bas; Zwolle, Waanders, 2009
  • Bertrand Dorny: Catalogue raisonné de l'œuvre gravé 1962-1991. Angers, Présence de l'Art Contemporain, 2002
  • Les caractères de l'Imprimerie nationale. Paris, Imprimerie Nationale, 1990

Website

  • Bertrand Dorny: http://www.dorny.fr/Accueil.html

Franse titelpagina en frontispice: originele collage door Bertrand Dorny
Franse titelpagina en frontispice: originele collage door Bertrand Dorny

Franse titelpagina en frontispice: originele collage door Bertrand Dorny

Pagina [6-7]: Garamont, met litho door Bertrand Dorny
Pagina [6-7]: 'Garamont', met litho door Bertrand Dorny

Pagina [6-7]: 'Garamont', met litho door Bertrand Dorny

Pagina [8-9] Jaugeon, met litho door Bertrand Dorny
Pagina [8-9] 'Jaugeon', met litho door Bertrand Dorny

Pagina [8-9] 'Jaugeon', met litho door Bertrand Dorny

Pagina [10-11]: Grandjean, met litho door Bertrand Dorny
Pagina [10-11]: 'Grandjean', met litho door Bertrand Dorny

Pagina [10-11]: 'Grandjean', met litho door Bertrand Dorny

Pagina [12-13] Luce, met litho door Bertrand Dorny
Pagina [12-13] 'Luce', met litho door Bertrand Dorny

Pagina [12-13] 'Luce', met litho door Bertrand Dorny