Cryptogrammes : cahier no. 1
Jaar:
1968
Auteur:
Georges Ribemont-Dessaignes
(1884 - 1974)
Kunstenaar:
Georges Ribemont-Dessaignes
(1884 - 1974)
Uitgeverij:
Pierre Chave

De twintig bondige, cryptische gedichten van Georges Ribemont-Dessaignes' in Cryptogrammes hoeven niet opgelost te worden zoals bij een cryptogram. Ze stemmen wel tot nadenken door de vele associaties die ze oproepen. Grootse thema's zoals Leven, Dood, het Zijn en het Niets passeren hierin de revue, versterkt door tal van mythische en Bijbelse verwijzingen.

Provocateur en schilder van beroep

In 1904 ontmoette Ribemont-Dessaignes een van de vooraanstaande figuren van het dadaïsme, Francis Picabia, die weigerde zich in hokjes te laten plaatsen. Ribemont-Dessaignes nam een voorbeeld aan hem, hield zich na die ontmoeting bezig met dramaturgie, begon te dichten en te componeren, en werd een provocateur die zich in zijn dichtwerk bezig hield met thema's zoals wreedheid en geweld.

Op zestienjarige leeftijd had Ribemont-Dessaignes al besloten zich volledig te willen wijden aan de schilderkunst. Hij werd toegelaten tot de Académie Julian, rond 1900 een populaire particuliere kunstacademie in Parijs. Daar werd hij tot beroepsschilder opgeleid. Maar in 1913 zorgde een crisis ervoor dat hij de kunst volledig de rug toekeerde. Schilderen had voor hem geen enkele betekenis meer. Zes jaar later zou hij zijn penseel pas weer oppakken, waarbij opnieuw Picabia een rol als inspirator speelde. Net terug uit de Verenigde Staten liet hij aan Ribemont-Dessaignes zijn typisch dadaïstische 'dessins mécanomorphes' zien. Hierin worden tekstflarden gecombineerd met tekeningen. De vernieuwende tekeningen van Picabia raakte Ribemont-Dessaignes diep.

Pierre Chave

Pierre Chave is de uitgever van Cryptogrammes: cahier no. 1. Hij gaf in 1972 ook Cryptogrammes II uit. Samen met zijn vrouw Madeleine zette hij de Galerie Alphonse Chave voort, die in 1947 door een kunstlievend familielid in het Zuid-Franse plaatsje Vence was opgericht. Naast zijn werk als galeriehouder, publiceerde hij werken van en over dadaïstische en surrealistische kunstenaars zoals Henri Michaux, Fred Deux, Max Ernst en Jacques Prévert.

Iriskleuren op Japans papier

Chaves uitgave is tamelijk uniek. Het is nummer VIII van 10 op geïriseerd Japans papier met een parelmoeren glans, een zachte textuur en goed zichtbare papiervezels. De twintig lithografieën in deze uitgave hebben allen een eigen verlopende kleur. Hierin schemert Ribemont-Dessaignes' voorliefde voor Japanse aquarellen door, waarin ook veel gebruik wordt gemaakt van verlopende iriskleuren. De tekeningen uit Cryptogrammes hebben een minimalistisch en schetsmatig karakter dat iets weg heeft van de lege landschappen uit het impressionisme. Ook lijken ze op het eerste oog niet buitengewoon, maar wie langer kijkt ziet vreemde, poëtische beelden in een theatrale setting: een oog in een maan, neerkijkend op een krekel; een hart op rotsen waarop vlinders zitten; een hoofd als bloempot en boomstronken die eruit zien als vrouwen of afgehakte ledematen.

Bibliografische beschrijving:

Beschrijving: Cryptogrammes : cahier no. 1 / Georges Ribemont-Dessaignes. – Vence: Pierre Chave, 1968. - [45] p. : ill. ; 29 cm
Drukker: Pierre Chave (Vence)
Oplage: 85 exemplaren
Exemplaar: Nummer VIII van de 10 op Japon nacré
Bijzonderheid: Gesigneerd door de auteur-kunstenaar.
Bijzonderheid: Met een suite van vijf gesigneerde lithografieën en drie originele gesigneerde tekeningen.
Bibliografie: Bénézit 11-635
Aanvraagnummer: Koopm K 328

Literatuur:

  • Franck Jotterand, Georges Ribemont-Dessaignes. Paris, Seghers, 1966
  • Victoria Nes Kirby, 'Georges Ribemont-Dessaignes', in: The drama review, 16 (1972), 1 (march), p. 104-109
  • Georges Ribemont-Dessaignes, Pierre Chave présente un hommage à G. R. D. Vence, Galerie Alphonse Chave, 1975

Titelpagina en tegenover liggende pagina met oplagevermelding
Titelpagina en tegenover liggende pagina met oplagevermelding
Gedicht door Ribemont-Dessaignes (p. [36])
Gedicht door Ribemont-Dessaignes (p. [36])
Illustratie door Ribemont-Dessaignes (p. [37])
Illustratie door Ribemont-Dessaignes (p. [37])
Gesigneerde lithografie uit suite
Gesigneerde lithografie uit suite
Originele tekening uit suite 
Originele tekening uit suite