L'ami des filles... ou Chas-Laborde
Jaar:
1921
Auteur:
Francis Carco
(1886 - 1958)
Kunstenaar:
. Chas-Laborde
(1886 - 1941)
Uitgeverij:
Davis

Op 26 mei 1958 rond half acht 's-avonds klonk op de Franse televisie in een cultureel programma de stem van de bekende Franse acteur André Luguet. Hij las een gedicht voor, geschreven op een oude ansichtkaart:

De Bayonne ou je vous écris
Cher Tristan Derème
Combien je regrette Paris.

Ongeveer op hetzelfde moment blies aan de Quai de Béthune nr. 18 op het Ile Saint Louis de auteur ervan, Francis Carco, zijn laatste adem uit. Carco werd geboren als François Carcopino en kreeg de reputatie van gepassioneerd dichter en romancier, objectief observator (maar niet zonder gevoel) van het straatleven, van hele en halve criminelen, dronkelappen, hoertjes en pooiers van Montmartre.

Francis Carco was een zeer veelzijdig talent: hij schreef behalve gedichten en romans ook essays, reportages, kunstboeken, memoires en chansons, en hij kende iedereen die ook maar iets betekende in de Franse kunst- en schrijverswereld van zijn tijd: Colette, Modigliani, Katherine Mansfield, Picasso, Apollinaire en vele anderen. Hij heeft een leven geleid dat zeker zo spannend en afwisselend was als zijn eigen romans, wat de authenticiteit van zijn werk bepaald ten goede is gekomen. Sinds zijn roman Rien qu'une femme (1921) schreef Carco altijd in de ik-vorm en ooit zei hij daarover: 'Die ik-persoon ben ik zelf ten voeten uit'.

Een familie van gekken

François Carcopino werd geboren in 1886 in Nouméa op Nieuw Caledonië, een Franse strafkolonie in de Grote Oceaan, waar zijn vader als opzichter werkte. Zijn familie was van Corsicaanse afkomst: ze werden door Carco getypeerd als een familie van gekken. Dat sloeg zeker op de gewelddadigheid van zijn vader, van wie hij als kind veel slaag moest incasseren. Carco's biografen verklaren hieruit zijn opstandigheid en onconventionalisme, zijn melancholie en zijn pessimistische kijk op het leven.

Carco schreef al sinds zijn pubertijd gedichten, die in het begin van de twintigste eeuw gepubliceerd werden in enkele provinciale tijdschriften. Na het verschijnen van zijn bestseller Jésus la Caille (1914) een boek over een homoseksuele souteneur in de onderwereld van Montmartre, ontwikkelde hij zich ook tot een gevierd romancier. In 1920 zou van Jésus la Caille een uitgave verschijnen met drie illustraties van Chas Laborde.

In 1921 verscheen L'ami des filles, ou Chas-Laborde, commenté par Francis Carco, een boek met tekeningen van Chas Laborde, met een tekst van Carco die het midden hield tussen een poëtische evocatie en een kunstkritiek. Het exemplaar in de Koopman Collectie bevat een extra suite van de illustraties in kleur. Het werk is luxeus uitgegeven door Ronald Davis et Cie, destijds een boekhandel in de Rue de Courcelles aan de Rive Droite in Parijs, die dankzij een vaste cliëntèle dit type bibliofiele publicaties regelmatig kon uitgeven. Zowel de tekst als de met dikke lijnen getekende voorstellingen in L'ami des filles roepen de sfeer op van betaalde liefde: een jonge vrouw onder de lakens met een klant op de rand van het bed; een hoerenmadam achter de balie van een bordeel; twee naakte meisjes in een ledikant.

Meisjes

Carco schreef als lyceumleerling gedichten in de bordelen van Nice en las die aan de geamuseerde meisjes van plezier. 'Ik houd van meisjes. Al hun kleine lieflijkheden ontroeren me en ik vraag me vaak af waarom wij ons schamen als we op hen gesteld zijn', schreef hij in L'ami des filles.

Maar met de meisjesliefhebber uit de titel L'ami des filles werd niet Carco, maar kunstenaar Chas Laborde bedoeld. In de inleiding gaf Carco hoog op over Chas Labordes kwaltiteiten en de manier waarop hij de wereld van 'les filles' wist te vangen. Carco baseerde zich daarbij niet alleen op de tekeningen in L'ami des filles, maar hield ook ander werk van Laborde in zijn achterhoofd: schilderijen, maar vooral diens vlotte, raak geschetste straattaferelen met elegante heren en dames, meisjes van lichte zeden, en het vertier in parken, theaters en café's. Dat waren meest cartoonachtige tekeningen, die zich uitstekend leenden voor boekillustraties en waarvan de stijl wijd verbreid is en als typisch Frans gekarakteriseerd kan worden.

Bibliografische beschrijving

Beschrijving: L'ami des filles... ou Chas-Labrode / commenté par Francis Carco ; [dess. de Chas-Laborde]. - Paris : Davis, 1921. - [26] p. : ill., 19 cm
Drukker: Onbekend
Oplage: 175 exemplaren
Exemplaar: Nummer 124 van de 150 (genummerd van 36 tot 150)
Bijzonderheid: Met extra set afdrukken van de illustraties
Met opdracht van de auteur
Bibliografie: Bénézit 3-518 ; Carteret IV-89 ; Édouard-Joseph I-280 ; Mahé I-400 ; Monod 2221
Aanvraagnummer: Koopm A 146

Literatuur

  • Jean-Jacques Bedu, Francis Carco au coeur de la bohème. Paris, Éditions du Rocher, 2001
  • Paul van Capelleveen, Sophie Ham, Jordy Joubij, Voices and visions. The Koopman Collection and the Art of the French Book. The Hague, Koninklijke Bibliotheek, National Library of the Netherlands; Zwolle, Waanders, 2009
  • Paul van Capelleveen, Sophie Ham, Jordy Joubij, Voix et visions. La Collection Koopman et l'Art du Livre français. La Haye, Koninklijke Bibliotheek, Bibliothèque nationale des Pays-Bas; Zwolle, Waanders, 2009
  • Francis Carco, Rendez-vous avec moi-meme. Paris, Albin Michel, 1957
  • Guy Laborde, Charles Laborde. Alfortville, Quatre Feuilles, 1970

Vooromslag
Vooromslag

Vooromslag

Illustratie door Chas Laborde
Illustratie door Chas Laborde

Illustratie door Chas Laborde

Franse titelpagina met opdracht van Francis Carco aan Anny Antoine
Franse titelpagina met opdracht van Francis Carco aan Anny Antoine

Franse titelpagina met opdracht van Francis Carco aan Anny Antoine

Oplageverantwoording
Oplageverantwoording

Oplageverantwoording

Titelpagina met illustratie door Chas Laborde
Titelpagina met illustratie door Chas Laborde

Titelpagina met illustratie door Chas Laborde

Illustratie door Chas Laborde
Illustratie door Chas Laborde

Illustratie door Chas Laborde

Pagina [20] en [21] met slotvignet
Pagina [20] en [21] met slotvignet

Pagina [20] en [21] met slotvignet