Melancholia

Jaar:
2001
Auteur:
Franck Venaille
1936
Kunstenaar:
Monique Mathieu-Frénaud
1927
Boekbinder:
Monique Mathieu-Frénaud
1927
Uitgeverij:
m.m. éd. [Monique Mathieu-Frénaud]

Boekbindster Monique Mathieu-Frénaud heeft zich vlak voor de eeuwwisseling toegelegd op het ontwerpen en uitgeven van boeken. Ze werkte daarvoor samen met drukkers van naam in Parijs, maar zocht in de buurt van haar huis in de Bourgogne ook een drukker en vond die in Thierry Bouchard te Losne. Ze maakte in 2001 dit boek met deze drukker. Ze maakte er nog twee met hem voordat hij op 54-jarige leeftijd in 2008 al overleed.

Franck Venaille,  Monique-Mathieu Frénaud, Melancholia (2001)
Titelpagina

Franck Venaille, Monique-Mathieu Frénaud, Melancholia (2001)

Franck Venaille,  Monique-Mathieu Frénaud, Melancholia (2001)
Titelpagina

Franck Venaille, Monique-Mathieu Frénaud, Melancholia (2001)

Franck Venaille,  Monique-Mathieu Frénaud, Melancholia (2001)
Watermerken

Franck Venaille, Monique-Mathieu Frénaud, Melancholia (2001)

Franck Venaille,  Monique-Mathieu Frénaud, Melancholia (2001)
Tekstpagina

Franck Venaille, Monique-Mathieu Frénaud, Melancholia (2001)

Bouchard leerde drukken bij de fameuze drukkerij van Darantière in Dijon (drukker onder andere van James Joyce’s Ulysses). Hij publiceerde zelf in de jaren zeventig een belangrijke uitgave met litho’s van Bram van Velde. Hij vond dat teksten en beelden in een boek niet tot een ‘livre total’ (totaalboek) konden leiden; hij geloofde niet in een mystieke versmelting van tekst met beeld. Voor hem bleven het twee werelden van expressie, waarbij de een in de ander doorklonk. Het woord daarvoor, ‘consonner’, ontleende hij aan het werk van André Frénaud.

Illustraties als watermerken

Bouchard drukte in totaal 307 boeken, waarvan 115 voor zijn eigen plezier en de rest in opdracht. Tot die tweede categorie hoort deze uitgave, een gedicht van Franck Venaille (1936). De illustraties zijn bijzonder, ze zijn niet getekend of gereproduceerd. De uitgeefster vroeg aan papierrestaurator Michel Guet om een door haar ontworpen lijnenpatroon als watermerk in het papier aan te brengen. Voor ieder blad was dat een ander patroon, dat normaal gesproken nauwelijks te zien is, tenzij men het papier tegen het licht houdt. Maar het is zichtbaar gemaakt door een lichtbruin inlegvel van Moulin du Verger papier los tussen de bladzijden in te voegen; de lijnen lichten daardoor op tegen de donkere ondergrond.

Archiefmateriaal

De Collectie Koopman bevat naast een van de 30 exemplaren van de uitgave een klein archief met de oorspronkelijke ontwerpschetsen van Mathieu, een plakproef, brieven van de drukker en van de papiermaker. Daaruit blijkt onder andere dat het concept in de zomer van 2000 werd uitgedacht en dat het maken van 100 vellen papier (60x42 cm) ongeveer een week in beslag zal hebben genomen. Het aanvankelijke plan om het gedicht digitaal te zetten werd verlaten en de gehele tekst werd met losse loden letters gezet. De drukker verstuurde tussen juni en augustus 2001 verschillende sets met proeven, waarbij hij constateerde dat het lijnenpatroon van het watermerk hem niet veel vrijheid gaf bij het plaatsen van de strofen van het gedicht. Desondanks, misschien juist dankzij de lijnen van het watermerk, is het een verrassend boek geworden.

Franck Venaille,  Monique-Mathieu Frénaud, Melancholia (2001)

Franck Venaille, Monique-Mathieu Frénaud, Melancholia (2001)

Bibliografische beschrijving

Beschrijving: Melancholia / Franck Venaille ; [illustrations en filigrane par Monique-Mathieu Frénaud, sur papier à la main cloisonné de] Michel Guet]. - Bussy le Grand : m.m. éd. [Monique Mathieu-Frénaud], 2001. - [14] p., : ill. ; 34 cm
Drukker: Thierry Bouchard (Losne)
Oplage: 30 exemplaren
Exemplaar: Nummer 9 van 30 op handgemaakt papier van Michel Guet
Lettertype: Bodoni
Bijzonderheid: Gesigneerd door de auteur. Met twee proeven, twee maquettes voor het ontwerp, een schets voor het watermerk en 4 originele brieven van de drukker, Thierry Bouchard aan de uitgever, Monique Mathieu-Frénaud, een brief van de papiermaker Michel Guet aan de uitgever en een kladschrift voor een brief van de uitgever aan de papiermaker
Aanvraagnummer: KW Koopm K 426-427

Literatuur

  • Bibliograpie des livres imprimés en typographie de 1975 à 2006 par Thierry Bouchard sur ses presses de Losne. Bédée. Éditions Folle Avoine, 2013
  • Paul van Capelleveen, 'm.m. éd., Monique Mathieu', in: Artists & others. The imaginative French book in the 21st century. Koopman Collection, National Library of the Netherlands. Nijmegen, Vantilt Publishers, 2016, p. 134.
  • Thierry Bouchard. Bazas, Le temps qu'il fait, 2013