Jacobus Moleschott: biografie

Jaar Gebeurtenis
1822 Jacobus Albertus Willebrordus Moleschott geboren te 's Hertogenbosch (9 augustus).
1827 Gaat naar school in 's Hertogenbosch en Boxtel (tot 1837).
1837 Volgt gymnasium in Kleef (Duitsland) (tot maart 1842).
1842 Begint studie geneeskunde te Heidelberg (tot 1845); Maakt in de zomer een reis naar Württemberg; Publiceert vertaling van Philosophische Betrachtungen der Natur van Karl Snell.
1843 Reist met H.B. Oppenheim door Zwitserland (najaar): Ontmoet G.G. Valentin en Wilhelm Snell (in Bern) en F.G.J. Henle (in Zürich).
1844 Maakt een reis naar Leiden en Amsterdam: Probeert vergeefs uitgever te vinden voor zijn vertalingen van de atheïstische jonghegelianen David Strauß en Friedrich Vischer; Bezoekt Justus Liebig in Gießen (oktober); Wint prijsvraag van het Teyler Genootschap (voor Kritische Betrachtung von Liebig's Theorie der Pflanzenernährung) (december); Koopt met het geld van de prijsvraag zijn eerste microscoop.
1845 Promoveert op de dissertatie De Malpighianis pulmonum vesiculis (Heidelberg) (22 januari); Vestigt zich tijdelijk in 's-Hertogenbosch; Volgt Colloquium doctum (Leiden); Verhuist naar Utrecht; Vriendschap met F.C. Donders; Werkt in het laboratorium van fysioloog G.J. Mulder (Universiteit Utrecht); Opent praktijk als huisarts; Publicatie van Kritische Betrachtung von Liebig's Theorie der Pflanzenernährung in de Verhandelingen van het Teyler Genootschap (najaar).
1846 Benoemd tot lid van het Provinciaal Utrechtsch Genootschap (26 juni); Voert redactie van Holländische Beiträge zu den anatomischen und physiologischen Wissenschaften (met J. van Deen en F.C. Donders) (tot 1848).
1847 Slaat aanbod van lectoraat in Utrecht af; Verhuist naar Heidelberg (eind maart); Werkt als privaatdocent in de fysiologische chemie en antropologie aan de universiteit van Heidelberg; Geeft colleges in fysiologische chemie en dieetleer (vanaf de zomer, tot 1854); Vriendschap met Hermann Hettner (verhuist in 1851 naar Jena); Ontmoet Ludwig Feuerbach wiens materialistische wijsbegeerte en antropologie hem voor de rest van zijn leven zal blijven inspireren.
1848 Verloving met Sophie C. Strecker, geboren te Mainz, 1829 (18 juni); Kritisch artikel “Die medicinische Lehranstalten an den Hochschulen Niederlands” in Roser und Wunderlich’s Archiv für physiologische Heilkunde (VII, p. 472-479) over het benoemingsbeleid aan de Nederlandse medische faculteiten en pleidooi voor aansluiting van Nederland bij Duitsland.
1849 Huwelijk met Sophie (14 maart); Uitbreiding privaatlessen, geeft ook colleges in vergelijkende anatomie.
1850 Publiceert Physiologie der Nahrungsmittel. Ein Handbuch der Diätetik en het populair-wetenschappelijke Lehre der Nahrungsmittel. Für das Volk dat lovend wordt ontvangen door Alexander von Humboldt en Ludwig Feuerbach.
1851 Zoon Karel Jan (Carlo) geboren (19 juli).
1852 Publiceert Der Kreislauf des Lebens. Physiologische Antworten auf Liebig’s Chemische Briefe.
1853 Dochter Maria geboren (30 mei).
1854 Krijgt waarschuwing van het universiteitsbestuur dat het verlof tot lesgeven hem ontnomen kan worden naar aanleiding van Der Kreislauf des Lebens (26 juli); Neemt ontslag als docent; Studenten publiceren protest tegen de universiteit in de Frankfurter Zeitung (9 augustus); Leeft van zijn praktijk als huisarts en van zijn geschriften; Publiceert ter gelegenheid van de Forsterherdenking de biografie Georg Forster. Der Naturforscher des volks.
1856 Zoon Herman geboren (5 februari); Verhuist naar Zürich (voorjaar); Benoeming tot hoogleraar in de fysiologie aan de hogeschool van Zürich; Houdt inaugurele rede Licht und Leben (21 juni).
1860 Het schrijversechtpaar George Eliot (vertaler van het werk van Ludwig Feuerbach en Moleschott) en G.H. Lewes bezoekt Moleschott in Zürich; Neemt Italiaanse les bij Emma Herwegh, vrouw van de Duitse dichter Georg Herwegh.
1861 Dochter Elsa geboren; Verhuist naar Turijn; Benoeming tot hoogleraar in de fysiologie aan de Universiteit van Turijn; Houdt Inaugurele rede Zur Erforschung des Lebens (16 december); Begint artsenpraktijk en is directeur van het Turijnse laboratorium.
1862 Redevoering bij de opening van het academisch jaar van de universiteit van Turijn: Dei limiti della natura umana (24 november).
1863 Redevoering bij de opening van het academisch jaar van de universiteit van Turijn: L'unita della vita (23 november).
1864 Lezing voor de Società torinese per letture scientifiche e letterarie: Un' ambasciata fisiologica (21 maart); Uitgave van de openingsrede van 1863 in het Italiaans, Nederlands (De eenheid des levens), Duits (Die Einheit des Lebens) en Frans (L'unité de la vie); Redevoering bij de opening van het academische jaar van de universiteit van Turijn: Fisiologia e medicina (28 november).
1866 Wordt genaturaliseerd tot Italiaan.
1867 Redevoering bij de opening van het academisch jaar van de universiteit van Turijn: Della causalità nella biologia (8 januari); Dochter Elsa overlijdt en hun tweede dochter wordt geboren, die ze ook Elsa noemen (later: Elsa Patrizi-Moleschott).
1870 Redevoering bij de opening van het academisch jaar van de universiteit van Turijn: Dei regolatori della vita umana (16 november).
1876 Benoemd door koning Victor Emanuel II tot senator van het Italiaanse koninkrijk.
1877 Houdt op een redevoering voor de senaat: Disposizione penali contro gli abusi dei ministri dei culti nell' esercizio del loro ministero(1 mei); Charles Darwin bedankt Moleschott voor toezending Der Kreislauf des Lebens (2 december).
1878 Benoemd tot hoogleraar in de fysiologie aan de Universiteit van Rome.
1879 Verhuist naar Rome; Houdt inaugurele rede Die Einheid der Wissenschaft aus dem Gesichtspunkt der Lehre vom Leben (11 januari); Dochter Maria pleegt zelfmoord. Ze leed aan heimwee en neurasthenie.
1881 Houdt lezing bij de opening van het Anatomisch-Fysiologisch Instituut te Rome: Sugli attributi generali dei nervi : introduzione al corso di fisiologia sperimentale (16 januari).
1882 Houdt herdenkingsrede over Charles Darwin, overleden op 19 april 1882, voor de Universiteit van Rome: Carlo Roberto Darwin (25 juni).
1883 Publiceert Hermann Hettner’s Morgenroth ter nagedachtenis aan zijn vriend, overleden op 29 mei 1882. Hierin herroept hij zijn politieke dwaling van 1848 van aansluiting van Nederland bij Duitsland.
1884 Zoon Herman overlijdt ten gevolge van tuberculose; Benoemd tot erelid van de vrijdenkersvereniging De Dageraad.
1885 Organiseert het internationale gezondheidscongres in Rome; Organiseert een herdenking van de Italiaanse ontleedkundige Filippo Pacini, overleden op 9 juli 1883.
1887 Ontvangt positieve reactie op de 5e geheel herziene uitgave van Der Kreislauf des Lebens van Ernest Renan (29 april); Redevoering bij de opening van het academisch jaar aan de Universiteit van Rome (3 november).
1888 Houdt redevoering voor de senaat: Sul codice penale; Houdt feestrede bij afscheid van Franciscus Cornelius Donders van de Universiteit Utrecht (28 mei) .
1889 Onthult standbeeld van de Italiaanse filosoof en vrijdenker Giordano Bruno.
1891 Echtgenote Sophie pleegt zelfmoord. Ze leed aan depressies (20 oktober).
1892 Vijftigjarig jubileumfeest ter gelegenheid van zijn zeventigste verjaardag door de Universiteit van Rome (16 december); Houdt een feestrede, opgenomen in In Memoria di Jacopo Moleschott (1894); Ontvangt van de Italiaanse koning de ridderorde van Burgerverdienste; Krijgt een erelidmaatschap van de Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst (KNMG); Tijdschrift van de vrijdenkersvereniging De Dageraad besteedt jubileumnummer aan Moleschott (De Dageraad, XII).
1893 Overlijdt aan streptokokkeninfectie (20 mei); Na crematie is de as bijgezet op de begraafplaats Campo Verano in Rome.
1894 Postume publicatie van zijn memoires Für meine Freunde. Lebens-Erinnerungen.

 Student Jacobus Moleschott

Portret van Moleschott als student in Heidelberg. (Bron: Bastion-Oranje Den Bosch, lezing Frans van Gaal over Moleschott op 3 april 2007).

Jacobus Moleschott

Foto van Jacobus Moleschott, ca. 1845. (Bron: Bastion-Oranje Den Bosch, lezing Frans van Gaal over Moleschott op 3 april 2007).

Portret van Moleschott in Heidelberg in 1847.

Portret van Moleschott als privaatdocent in Heidelberg in 1847. (Bron: Jacques Moleschott : een markante persoonlijkheid in de negentiende eeuwse fysiologie? / R.J.Ch.V. ter Laage. -Zeist : Gregoriushuis, 1980, p. 42).

Afbeelding van Jacobus Moleschott uit Poortmans repertorium

Afbeelding van Jacobus Moleschott uit Poortmans repertorium.