2000: Levenskunst

Voor een uitgave van het Humanistisch Verbond schreef Joep Dohmen een inleiding over levenskunst onder de titel 'Echte mensen doen aan levenskunst'. Het opstel, aangevuld met een column door Chazia Morali en een verslag door Robert Vernooy, verscheen in de bundel Levenskunst in 2000. De uitgave van het Humanistisch Verbond beoogde te zoeken naar een 'levensvatbaar individualisme': 'Niet terug naar oude waarden en normen, maar in gesprekken en debatten zoeken naar nieuwe betekenissen'. De bijdrage van Dohmen verklaart de historische achtergrond van de levenskunst en 'de inhoud van het ideaal om een eigen leven te leiden'. (p. 2)

Voorzijde omslag van Joep Dohmen, Chazia Mourali, Robert Vernooy, Levenskunst. - Amsterdam: Humanistisch Verbond, 2000.

Voorzijde omslag vanJoep Dohmen, Chazia Mourali, Robert Vernooy,Levenskunst. -Amsterdam: Humanistisch Verbond, 2000.

Pagina 5 van Joep Dohmen, Chazia Mourali, Robert Vernooy, Levenskunst. - Amsterdam: Humanistisch Verbond, 2000.

Pagina 5 vanJoep Dohmen, Chazia Mourali, Robert Vernooy,Levenskunst. -Amsterdam: Humanistisch Verbond, 2000.

Achterzijde omslag van Joep Dohmen, Chazia Mourali, Robert Vernooy, Levenskunst. - Amsterdam: Humanistisch Verbond, 2000.

Achterzijde omslag vanJoep Dohmen, Chazia Mourali, Robert Vernooy,Levenskunst. -Amsterdam: Humanistisch Verbond, 2000.

Levenskunst is in de mode en dat is geen toeval. Elke keer als zich in de geschiedenis een periode van onzekerheid voordoet, rijst de vraag naar nieuwe bestaanstechnieken en verschijnt de levenskunst. (p. 6)

Aan de hand van een literair voorbeeld (ontleend aan een roman van Sten Nadolny) laat Dohmen zien dat je als kind in een bestaan terecht komt, waar gewoonten en gebruiken heersen en spelregels gelden die je niet zelf hebt bedacht en waarvan niet meteen duidelijk is hoe ze werken.

Pas veel later begin je iets te vermoeden van het leven en in menig opzicht is dat domweg te laat. (p. 6)

De filosoof Nietzsche - op wiens werk Dohmen promoveerde - schreef al dat het jonge mensen ontbreekt aan de tijd om zichzelf richting te geven. In deze tijd, die van 'de moderne onoverzichtelijkheid' geldt dat sterk.

We willen dat ons leven de moeite waard is en dat het telt, maar over de juiste maat tasten we behoorlijk in het duister. Vandaar de roep om levenskunst! (p. 6)

Levenskunst is geen *life style *engeen etikette en niet de kunst van het genieten.

Levenskunst is de kunst om het eigen leven vorm te geven zodat het werkelijk de moeite waard is. (p. 7)

Jezelf zijn is de norm, maar die wordt door de reclame geëxploiteerd en dan verandert authenticiteit in narcisme en plat genot.

Authentiek is iemand die geen angst kent voor de vrijheid; die de moed heeft om zich niet te conformeren aan de heersende normen; en die zich dus niet laat afleiden door allerlei ruis en muzak van onze cultuur: het goedkope succes, de snelle roem, de instant-bewondering.(p. 9)

Jezelf zijn betekent dan niet dat alleen jij belangrijk bent; integendeel: de vraag in welke betrokkenheid je met anderen leeft is essentieel. Men zoekt:

een weg voorbij nihilisme, consumentisme en conservatisme. (p. 11)

Daarvoor is een duurzaam ontwikkelde levenshouding nodig, waarbij in concrete situaties keuzes gemaakt moeten worden.

Jezelf zijn veronderstelt een duurzaam, complex leerproces waarin ernst en moed; bewust leven; goede adviseurs en tenslotte volharding en plooibaarheid samen tot een eigen levenshouding leiden. (p. 11)