Een Vlaming in Haarlem I

Jaar:
1610
Auteur:
Girolamo Benzoni
(1519 - 1570)

Op het eerste gezicht zou men kunnen denken, dat Karel van Mander met zijn vertaling van het Italiaanse werk van Girolamo Benzoni (Hieronimus Benzonius, 1519 - ca. 1570) zich ver buiten de grenzen van zijn eigen interessegebied had begeven. Karel van Mander kennen we natuurlijk als de man van het Schilderboeck, verfijnd en deskundig liefhebber van schilderijen, zelf verdienstelijk poeet, een Renaissanceman bij uitstek.

Toch blijkt de zaak bij nader inzien wel wat genuanceerder te liggen. Van Mander was in Haarlem terechtgekomen in het kielzog van de grote stroom Vlamingen die hun heil in de Noordelijke Nederlanden zochten in de jaren '70-80 van de 16de eeuw. In zijn jeugd had hij vier jaar in Italië doorgebracht; hij leerde er niet alleen de inzichten die de Renaissance bracht in volle omvang kennen, maar maakte ook kennis met de anti-Franse en Spaanse ressentimenten in Italië.

In het werk van Benzoni vond hij de beschrijving van de maagdelijke onschuldige staat waarin de Indianen verkeerden totdat de Spanjaarden hen met ongehoord geweld onderwierpen; in het Schilderboeck spreekt hij reeds over Amerika als het land waarin de 'aetas aurea', het gouden tijdperk, nog steeds bestaat. De vertaling van het werk van Benzonius verscheen in 1610, vier jaar na Van Manders dood, bij de Haarlemse drukker Passchier van Wesbusch, die er tot 1611 octrooi op had aangevraagd.

STCN-beschrijving

Benzoni, Girolamo (1519-ca1570) (Historia del mondo nuouo. Dutch)
De historie, van de nieuwe weerelt, te weten, de beschrijvinghe van West-Indien. By Jeronimus Benzonius. Translated from the Italian by K. van Mander. Haerlem, P. van Wesbus, 1610.
8º: πA10 A-2B8 2C2
Vingerafdruk: 161008 - a1 A2 eck : a2 A5 t'$ge - b1 A $ : b2 2C2 ,$die
Haarlem, Stadsbibliotheek: 219 K 2 (record in STCN)