Hanenboeken

Jaar:
1792

'Des Morgens als gy my krajen hoort ende wekken Sult gy Godt bidden en uwe kleederen aantrekken; U wasschen en daar na ter Schoolen gaan En daar wel leeren zoo zal men u niet slaan.'

Zou Anje Kornelis inderdaad elke ochtend, gewekt door hanengekraai, vroeg uit de veren zijn gesprongen om ijverig op school te gaan leren? In elk geval schreef zij schreef op 16 maart 1798 haar naam op de binnenkant van het omslag van een 'hanenboekje', dat zes jaar eerder in Groningen was gedrukt. De 'Catechismus' uit de titel bestaat uit een reeks van vragen en antwoorden over de hoofdzaken van het christelijk geloof. Dergelijke boekjes werden gebruikt om kinderen te leren lezen. Behalve christelijke levensregels bevatten ze vaak alfabetten in verschillende lettertypen en gebeden. Naar de houtsnede van een haan, die vrijwel altijd aan het begin staat afgebeeld, worden dergelijke leerboekjes hanenboeken genoemd.

De illustratie van een schoolklas, die op de titelpagina van Anjes boekje staat, komt eveneens vaker voor, zoals in een hanenboek dat in 1793 in Leeuwarden is gedrukt. De Leeuwarder haan staat zelfs heel geleerd bovenop een boek, tegenover een pagina met zes verschillende alfabetten.

Ook in dit exemplaar heeft een eigenaar zijn naam gezet: F. Jac. de Zee uit het Friese Rauwerd (Raerd). Beide boekjes zijn in hetzelfde type perkamenten omslagjes gezet, met een beschermend flapje om de voorsnede.

STCN-beschrijving

Catechismus
Catechismus of Onderwyzinge in de christelyke lere, gelyk die in de Nederlanden geleerd wordt. Groningen, C. Stemmers bookseller, 1792.
8º: A-C8 D4
Vingerafdruk: 179208 - b1 A2 r$z : b2 *D2 oni
Groningen, UB: uklu KW A 3556 d (record in STCN)