Johannes Tauler

Jaar:
1680
Auteur:
Johannes Thauler

De Hertzens-Spiegel en de bijbehorende Andachts-Spiegel roepen veel vragen op omtrent auteurschap en herkomst van de illustraties, maar alle antwoorden wijzen in de richting van aanhangers van de mystieke Duitse 'theosoof' Jacob Böhme (1575-1624). Het werk beschrijft een spirituele reis van het menselijk hart (= de ziel) en de obstakels die het tegenkomt op weg naar verlichting. De tekst wordt onderbouwd met bijbelcitaten en afgewisseld met vele gedichten. De 16 gravures waarop te zien is hoe het hart op allerlei manieren belaagd wordt, zijn vermoedelijk van Nicolaus Häublin, die hier ook als tekstuitgever optreedt (de voorrede is met zijn pseudoniem ondertekend: N. von Wehrd). Kenmerkend voor diens werk is de Böhmistische symboliek. Daarnaast bevat de Hertzens-Spiegel vier schematische gravures, die deels ook aangetroffen worden in werk van Abraham von Franckenberg, eveneens een aanhanger van Böhme. Eén tekst van Franckenberg is letterlijk opgenomen: de hymne 'Christi Tod ist Adams Leben', die overigens ook in vele Lutherse gezangboekjes voorkomt.

Hoewel de titelpagina verwijst naar de leer van Johannes Tauler (de 14e-eeuwse Duitse mysticus), ligt het werk inhoudelijk dichter bij het gedachtegoed van Böhme. De auteur is naar alle waarschijnlijkheid de chiliast Paul Kaym, een vriend van Böhme, zoals Gottfried Arnold in zijn Kirchen- und Ketzer-Historie (1680) al suggereerde.

Zie ook: Chr. Geismar. Das Auge Gottes. Bilder zu Jakob Böhme. Wiesbaden 1993

STCN-beschrijving

Thauler, Johannes (c. 1300-1361)
Helleleuchtender Hertzens-Spiegel, worinnen vermittelt einer dreyfachen Vorstellung [...] daß es auch der unwissenste Mensch sehen [...] kan. By Johannes Thauler. Amsterdam and Dantzig, bey H. Betkio und Consorten, 1680.
8º: π1 a8(-a8) B-T8 χ1 2A8(-A1) 2B-L8
Incorporates: J. Tauler, Hertz-inniger Andachts-Spiegel, oder vollständiges und kurtzgefastes Gebet-Buch, 1680
Vingerafdruk 168008 - a1 a2 .$A : a2 a3 or - 1b1 B i : 1b2 T4 $den$ - 2b1 A2 rwe : 2b2 L5 urc
Amsterdam, Bibliotheca Philosophica Hermetica: 6349, 6521 (record in STCN)