Partituur van Halewijn (Willem Pijper)

De piano- en zangpartituur van de opera Halewijn van Willem Pijper uit 1933-1935. Met verschillende libretto's.

Bewogen opvoeringsgeschiedenis van Halewijn

Deze partituur weerspiegelt de bewogen opvoeringsgeschiedenis van de opera van Willem Pijper. De opera is gebaseerd op het middeleeuwse 'Liedekijn van heer Halewijn'. De partituur werd voor het eerst gebruikt tijdens de uitvoeringen door de Wagnervereniging in 1933. Toen bevatte het manuscript alleen het libretto van Emmy van Lokhorst op basis van een gedicht van Martinus Nijhoff.

Halewijn. Piano- en zangpartituur. Willem Pijper (1894-1947). [Rotterdam, 1933-1935]. Kopie met enige compositorische en tekstuele veranderin-gen in Pijpers hand. Papier, 82+64 p., 341 x 268 mm. Herk.: veiling Sotheby's te Londen, 26-27 nov. 1987. 134 A 4

Halewijn. Piano- en zangpartituur. Willem Pijper (1894-1947). [Rotterdam, 1933-1935]. Kopie met enige compositorische en tekstuele veranderingen in Pijpers hand. Papier, 82+64 p., 341 x 268 mm. Herk.: veiling Sotheby's te Londen, 26-27 nov. 1987. 134 A 4 / 64b, p. 9

Later werd de ‘Middelnederlandse’ bewerking door Erna Buning-Jurgens eronder geschreven. Dit libretto werd gebruikt tijdens de uitvoering ter gelegenheid van de opening van het nieuwe gebouw van het Museum Boymans te Rotterdam op 6 juli 1935. De regie was in handen van Eduard Verkade en voor de choreografie tekende Corrie Hartong.

Ook bij de geheel nieuw ingestudeerde uitvoering in november 1937 werd de voorkeur aan de Middelnederlandse tekst gegeven. Aangezien deze tekst vervolgens weer grotendeels is doorgestreept, mag men aannemen dat de partituur ook later nog is gebruikt, bijvoorbeeld bij de Halewijnvoorstellingen van de Nederlandsche Opera in 1952. Toen greep men weer terug naar het oorspronkelijke libretto.

Regieaanwijzigingen in de partituur

Wat het manuscript extra waardevol maakt, is dat er talrijke regieaanwijzingen in zijn aangebracht. Zowel de enscenering als de belichting van althans één van de uitvoeringen zijn hierdoor goed te volgen.

Opera's in het oeuvre van Pijper

Binnen het omvangrijke oeuvre van de componist vormt de Halewijn de enige opera. Een tweede opera had 'Merlijn' moeten worden, waarvoor Simon Vestdijk het libretto schreef. Deze opera zou geheel volgens astrologische principes gestructureerd worden: drie bedrijven van in totaal twaalf episoden, naar de tekens van de dierenriem, te beginnen bij de Ram en eindigend bij de Vissen. Dit ambitieuze project heeft Pijper echter niet meer tot een goed einde kunnen brengen. De partituur telt 1541 maten en breekt af in de tweede episode van het tweede bedrijf. Ook die partituur bevindt zich in de KB.

De partituur en de KB

In 1949 brachten de erven van de componist Willem Pijper alle bewaard gebleven manuscripten onder bij de Koninklijke Bibliotheek. Deze collectie is sindsdien aanzienlijk uitgebreid, vooral met diverse briefwisselingen. Een belangrijke aanwinst vormt daarnaast deze piano- en zangpartituur van de Halewijn.

Literatuur

W.C.M. Kloppenburg. Thematisch-bibliografische catalogus van de werken van Willem Pijper (1894-1947). Assen 1960, nr. 86 en 102
A. van Dijk en M. Vestdijk. Merlijn. Het ontstaan van een opera in brieven en documenten. Amsterdam 1992.