Praten en breien

De Koninklijke Bibliotheek werd in 2007 verblijd met een uniek tijdschrift met de titel Praten en breien. Ewoud Sanders, taalkundige en journalist, schonk twee complete jaargangen aan de KB, naar aanleiding van de tentoonstelling Magazine!

De redacteur van dit maandblad is wel een zéér bijzondere ‘Bekende Nederlander’, namelijk Joop ter Heul. Dat zal bij menigeen vragen oproepen, want is dat niet de hoofdfiguur van een reeks boeken? Inderdaad, de schrijfster Cissy van Marxveldt heeft haar in het leven geroepen. Joop ter Heul begon haar zegetocht in Nederland in 1919, en binnen enkele jaren was ze een zeer geliefd rolmodel voor generaties bakvissen en tieners. Na haar middelbare school (De H.B.S. tijd van Joop ter Heul) raakte ze in moeilijkheden (Joop ter Heuls problemen), ze trouwde in 1923 (Joop van Dil-ter Heul), kreeg een zoon in 1925 (Joop en haar jongen) en een nakomertje in 1946 (De dochter van Joop ter Heul). Ze is nog steeds springlevend, want in 2006 is een nieuwe muzikale komedie gelanceerd, die met 75 voorstellingen door het hele land trekt.

Het blad Praten en breien is het ‘officieel orgaan van de Everlasting Brei-club’ en er verschenen (voor zover nu bekend) 24 nummers, van november 1934 tot oktober 1936. Cissy van Marxveldt, ‘de bekende en populaire schrijfster der boeken over Joop ter Heul’ heet het blad in het eerste nummer van harte welkom. Vergezeld van een portret met fraai gegolfd kapsel laat ze breisters weten dat breien niet alleen een aangenaam en nuttig tijdverdrijf is, maar ook ‘voor de dikwijls al te zeer gespannen zenuwen een noodzakelijke afleiding’. Volgens Cissy breien ‘tal van moderne, en zelfs vooraanstaande’ vrouwen, en zijn ze trots op de resultaten.
Dit nummer bevat een beschrijving van een jumper ‘Model Joop’: ‘benoodigd 350 gram bleu Everlasting en 130 gram crême Everlasting met zijden draad’, en een rubriek genaamd ‘E.B.-Clubnieuws’, met verhalen van Joop ter Heul in de welbekende jolige stijl. Ze is inmiddels getrouwd met Leo en heeft een zoon van twee jaar. Ze is van mening dat ‘Everlasting HET ideale werkmateriaal is’. In de volgende nummers is ‘Joop aan ’t woord…’. Een van de lezers schreef haar en sprak de hoop uit dat deze nieuwe club net zo beroemd zou worden als de Jopopinoloukico-club van weleer. Maar Joop ziet dat niet gebeuren aangezien ze al 25.000 E.C.B. leden heeft! Verder kibbelt ze met zus Julie, wuift manlief uit en bestiert haar trouwe gedienstigen Grietje en Gybertje.

Veranderingen bleven niet uit: in nummer 19 is Praten en breien samengevoegd met het blad Practisch handwerken. Het blijft een blad voor ‘de verbruiksters van Everlasting Breikatoen en Breiwol’. Maar onze geliefde redacteur Joop ter Heul is in dat nummer uit het colofon gehaald. Ze blijft nog wel even contact houden via de rubriek Joop aan het woord.

In het boek De zoon van Joop ter Heul geschreven door Jan van Marxveldt (pseudoniem van Leo Beek) staat dat er 9 bijdragen van Joop in het blad Praten en breien hebben gestaan, en dat toen de samenwerking stopte. Hij neemt aan dat de fabrikant van de breigarens niet helemaal tevreden was over de bijdragen van Joop ter Heul. Zijn moeder mocht zich niet tot de ‘fervente breisters’ rekenen, en haar bijdragen gingen niet over breien en haken, maar des te meer over de vriendinnen van de Jopopinoloukicoclub.
Uit de jaargangen die nu in de collectie van de KB zijn opgenomen blijkt echter dat er veel meer bijdragen zijn geweest, want tot en met nummer 23 is Joop aan ’t woord. In dat nummer vertelt ze over de uitgebrande keuken van vriendin Pien. Dat is voor ‘de Bobbel een strop’, en Pien moet buitenshuis gaan eten. Pien vindt dat geheel niet erg, want ze fluistert: ‘Joop, wat in-genoeglijk. Voor mijn part wordt die lamme keuken nooit meer bijgebouwd…’. En daarmee eindigt deze rubriek voorgoed.

Het blad bevat breipatronen van jumpers en jurkjes, babyschoentjes en –truitjes, jongenspakjes, kruikenzakken en theemutsen, tafelkleedjes en lopertjes, boodschappentassen en trappelzakken, directoires en camisoles. Ook staan er patronen in voor gebreide bakpakken voor dames en heren, Deze zien er (in droge staat) aantrekkelijk en degelijk uit. Er wordt contact gehouden met de leden van de breiclub, met foto’s van het jongste lid en het oudste lid, en met ‘nuttige wenken’ en wedstrijden. Er zijn ook artikelen over ‘dinéetjes zonder dienstbode’, over kamergymnastiek, en over opvoeding, die als ‘vrije dressuur’ wordt betiteld. Een aantal nummers bevat reclame voor Bleu Band (heeft constant een hoog vitaminengehalte).