WO I: Zomer 1915 - een jaar oorlog

Een jaar na de aanslag in Sarajevo die de Eerste Wereldoorlog ontketende, stelden de Nederlandse kranten vast dat de Nederlandse neutraliteit gelukkig gerespecteerd werd. Maar voor de toekomst bood die constatering weinig zekerheid. Niemand wist hoe het verder zou gaan - met de oorlog of de vrede. In de tussentijd werden onze soldaten aan de grenzen moe - van verveling.

Een jaar na de aanslag in Sarajevo

Aan de spits der beschaving

Uit: Tilburgsche Courant, 28 juli 1915

'Aan de spits der beschaving'

Op 28 juli 1915 blikten de kranten terug op de oorlogsverklaring van Oostenrijk aan Servië (28 juli 1914), die de strijd had ontketend. De Tilburgsche Courant (28 juli 1915) schreef dat Nederland niet aan die ‘krankzinnigen verdelingsstrijd’ was gaan deelnemen, en daarmee had getoond ‘aan de spits der beschaving’ te staan. Tegenwoordig weten we dat het Duitse westelijke aanvalsplan in 1907 zodanig was gewijzigd, dat de Duitse opmars het Nederlands grondgebied ongemoeid zou laten. Alle voor- en nadelen afwegend leek dat de Duitse legerleiding de beste optie. Dat Nederland de neutraliteit dankte aan zijn hoge beschaving klonk mooi en deed de krantenlezer vast deugd, maar het lag allemaal wat anders.

'De beschaving, waar Europa zo prat op ging'

Het Nieuwsblad van het Noorden (28 juli 1915) overdacht dat juist het geciviliseerde Europa, met zijn godsdienst, beschaving en wetenschap, deze oorlog over zich heen zag komen. Onder de kop ‘Een jaar oorlog’ verzuchtte het Nieuwsblad dat afgunst, naijver en haat sterker waren gebleken dan die zo hoog geprezen beschaving. En, de kwesties binnen het Nederlandse politieke bedrijf waren ‘toch klein en nietig bij dit alles.’ Nederland mocht zich gelukkig prijzendat het tot de toeschouwers behoorde. Daarbij kwam dat de vooruitzichten niet somber, maar ‘zeker ook niet hoopvol’ stemden. Nederland moest zich maar staande zien te houden.

'Het jaarfeest van Mars'

Geïnterneerde Engelschen te Groningen

Geïnterneerde Engelschen te Groningen, uit: De donkere poort, deel 1 / P.H. Ritter, 1931