Sprookjes van Moeder de Gans

Eén van de oudste en mooiste sprookjesbundels van de gebroeders Grimm in de KB-collectie is Sprookjes uit de nalatenschap van Moeder de Gans uit 1870. Deze editie is uitgegeven door A.W. Sijthoff in Leiden.

Op deze pagina vindt u een algemene inleiding bij Sprookjes van Moeder de Gans. Wilt u direct naar het gedigitaliseerde boek? Klik dan op de link in dit plaatje:

Nederlandse edities van Moeder de Gans

In Duitsland werd de oorspronkelijke sprookjesbundel van Grimm in 1812 uitgegeven onder de titel Kinder- und Hausmärchen (KHM) en de eerste Nederlandstalige druk hiervan kreeg in 1820 de titel Sprookjes-Boek voor Kinderen. De tweede Nederlandstalige verzamelbundel van de gebroeders Grimm verscheen in 1866 onder de titel Volkssprookjes. De titel van de derde Nederlandstalige verzamelbundel, Sprookjes uit de nalatenschap van Moeder de Gans, is wat misleidend want de bundel heeft niets te maken met de Sprookjes van Moeder de Gans van Charles Perrault. Blijkbaar werd er verwacht dat de bundel beter zou verkopen als er werd verwezen naar de beroemde sprookjes van Perrault.

Over Sprookjes van Moeder de Gans

De bundel Sprookjes van Moeder de Gans verscheen in een oplage van minimaal 1.000 exemplaren. Het boekje met ‘fraai gekleurde plaatjes in een zeer net bandje’ kostte in de boekwinkel toen 1,25 gulden. Uit archiefstukken blijkt dat de oplage na twaalf jaar, in 1882, was uitverkocht. De bundel telt 130 pagina’s en het titelblad vermeldt dat het is ‘bijeenverzameld en uitgegeven door de Gebroeders Grimm’. Het bladerboekexemplaar is gebonden in een bruin linnen band met sierrand in blinddruk en in goud. Op de Franse titelpagina is met de hand geschreven: 'Johan Gratama, 1871. - Gekregen van Laura, Anna, Dora en Sibrand op zijn achtsten verjaardag, Zwolle, 1871'.

Illustraties

De ontwerptekeningen voor de vijf platen in de bundel zijn gemaakt door de bekende schilder en lithograaf Gerardus Johannes Bos. De KB-collectie telt bijna honderd titels met illustraties van zijn hand, waarvan een derde verscheen bij uitgeverij Sijthoff. De getinte lithografieën zijn in verschillende drukgangen vervaardigd door Pieter Willem Marinus Trap in Leiden en voorzien van handgekleurde onderdelen. De illustraties geven momenten weer uit de volgende sprookjes:

Inhoudsopgave

Sommige sprookjes in deze bundel zijn onder meerdere titels bekend: het sprookje ‘De wondermantel’ wordt bijvoorbeeld ook ‘De groente-ezel’ genoemd. Om de identificatie van de sprookjes te vergemakkelijken wordt daarom bij elke titel het KHM-nummer gegeven, dat verwijst naar het volgnummer dat het corresponderende sprookje had in de oorspronkelijke eerste KHM-bundel van 1812.

Het boek Sprookjes van Moeder de Gans bevat de volgende negentien sprookjes:

De KB heeft twee exemplaren van deze editie, waarvan er één eerder al op microfiche te raadplegen was (KW Ki 1254). Het andere exemplaar (KW BJ 26563) is nu als digitaal bladerboek beschikbaar. Dit exemplaar bevat naast negentien sprookjes ook vijf lithografieën met deels handgekleurde onderdelen.