Pieter Kuhn (1910-1966)

'Hier zijn de drie hoofdpersonen van het verhaal, dat komen gaat': luidt de eerste zin uit het allereerste deeltje van de serie De avonturen van het zeilschip De Vrijheid van Pieter Kuhn. Het is een zin die niet echt beklijft en die vreselijk gedateerd aandoet. Wie begint er nu een spannend verhaal met zo’n intro? Er zullen weinig mannen van een jaar of zestig, zeventig zijn die hem uit het hoofd kennen.

De avonturen van het zeilschip De Vrijheid / QN, 1946

De avonturen van het zeilschip "De Vrijheid" / QN, 1946

Kapitein Rob & Terschelling : West-Terschelling, zoals Kapitein Rob het in de vijftiger jaren zag / George Visser e.a., 2000

Kapitein Rob & Terschelling : West-Terschelling, zoals Kapitein Rob het in de vijftiger jaren zag / George Visser e.a., 2000

Avontuur op Pampus / QN en Evert Werkman, 1955

Avontuur op Pampus / QN en Evert Werkman, 1955

De avonturen van Kapitein Rob, deel 26, 1972

De avonturen van Kapitein Rob, deel 26, 1972

Het geheim van de Bosplaat / QN en Evert Werkman, 1948

Het geheim van de Bosplaat / QN en Evert Werkman, 1948

Eerste deel van de heruitgave van De avonturen van kapitein Rob uit 1969

Eerste deel van de heruitgave van 'De avonturen van kapitein Rob' uit 1969

24000 mijlen oceaanrace / QN en Evert Werkman, 1947

24000 mijlen oceaanrace / QN en Evert Werkman, 1947

Kapitein Rob

Misschien zullen ze de zin toch herkennen, omdat Kapitein Rob in de grauwe en armoedige jaren vijftig van de vorige eeuw voor duizenden jongens een sleutelbegrip was. De kapitein, bijgestaan door zijn trouwe hond Skip, beleefde een lange reeks onwaarschijnlijke avonturen in alle delen van de toen bekende wereld. De serie die later De avonturen van Kapitein Rob zou gaan heten was een daverend succes.

Zo werd de eerste zin de opmaat voor een ontdekkingsreis waarin je als lezer aan de hand van de kapitein kon ontsnappen aan alledaagse zaken, zoals school, een korte broek of een slecht zittende plusfour en de draadomroep van je ouders.

Pieter Kuhn

Al tijdens de Tweede Wereldoorlog liep tekenaar Pieter Kuhn rond met het plan een krantenstrip te maken over Rob van Stoerem en zijn schip De Vrijheid. De naam van het schip was in 1945 goed gekozen. Vijf jaren bezetting zorgden voor een groot verlangen naar vrijheid en daarvan was de kapitein de verpersoonlijking. De strip werd gepubliceerd in de voormalige verzetskrant Het Parool, die uiteraard ook met vrijheid werd geassocieerd. Het eerste deel van de serie, De avonturen van het zeilschip De Vrijheid, verscheen in december 1945 en zou worden gevolgd door 56 op goedkoop krantenpapier gedrukte boekjes op oblong-formaat.

Reclametekenaar

Kuhn had een opleiding in de grafische kunst gevolgd en ging in de jaren dertig als reclametekenaar aan de slag. Hij maakte onder meer filmaffiches en boekillustraties. Maar omdat hij zelfstandig wilde werken nam hij tijdens de Tweede Wereldoorlog ontslag en aanvaardde opdrachten voor teken- en illustratiewerk.Kort nadie periode kwam zijn stripverhaal bij het *Het**Parool* op de pagina’s.

QN en Evert Werkman

Pieter Kuhn was een begaafd tekenaar, wist spannende plots te bedenken, maar was geen groot stylist. Het Parool regelde dat Nanny Aberson (1912-1994), die aan de ondergrondse krant had meegewerkt, de tekst van het eerste verhaal schreef. Vanaf het tweede deel werd journalist Evert Werkman (1915-1988)de vaste tekstschrijver van de serie. Kuhn staat als tekenaar bij veel delen genoemd met zijn pseudoniem QN. Beiden hadden een zekere hartstocht voor de zee gemeen en konden het goed met elkaar vinden.

Onderbrekingen

Na zo'n negen jaar samenwerking was de creatieve spanning een beetje verdwenen. Kuhn wilde wel eens iets anders, maar na ruim een jaarbedacht hij zich en de heren pakten de draad weer op. In 1958 volgde opnieuw een onderbreking, toen Kuhn wegens hartklachten werd opgenomen. Ook daarna ging het tweetal door met tekenen en schrijven, tot in januari 1966 de serie abrupt stopte. Midden in het laatste deel, Rendez-vous in Jamaica, werd Pieter Kuhn en daarmee kapitein Rob ingehaald door de dood.

Herdruk op herdruk

De dood van Kuhn betekende zeker niet de ‘dood’ van Kapitein Rob. De strip bleef onverminderd populair en de oblong-deeltjes beleefden herdruk na herdruk. In 1969 startte uitgeverij Skarabee een serie Rob-uitgaven in pocketvorm, waarvan de laatste verscheen in 1972. Er volgde een reeks van zes boekjes in oblong-vorm in 1977. Daarna werden er incidenteel facsimile-uitgaven van oblong-deeltjes uitgegeven door liefhebbers en maritieme organisaties. Onlangs rondde Rijperman Communications B.V. de zoveelste herdruk van de complete serie verhalen af. Kortom, vijftig jaar na zijn overlijden heeft Kuhn nog een lezerspubliek.

Ook als film

In de loop der jaren zijn er zijn verschillende initiatieven geweest om de avonturen van Kapitein Rob te verfilmen. Het duurde tot 2007 voordat die plannen werden gerealiseerd. De film Kapitein Rob en het geheim van professor Lupardi had duidelijk mider succes dan de stripverhalen.
De KB bezit veel delen uit de serie De avonturen van Kapitein Rob, die alle terug te vinden zijn de catalogus.

Literatuur

Link