Stella clericorum

De Stella Clericorum is nu een bijna vergeten boek, maar in de middeleeuwen was het een werk waaraan niet te ontkomen was. De tekst is in ruim 450 handschriften overgeleverd en in 59 drukken uit alle Europese landen waar in de vijftiende en zestiende eeuw werd gedrukt.

Het werk is een ascetisch tractaatje, dat gaat over de waardigheid en de plichten van de priester. Theologie en praktische zaken zoals het volgens de regels uitvoeren van de mis komen er niet in voor. In de Stella worden priesters aangemoedigd te leren lezen, zedig te leven en vooral goed te zorgen voor de aan hen toevertrouwde zielen.

De Stella was kennelijk een belangrijk handboek want het boekje is bijzonder vaak herdrukt, zowel in de incunabelperiode als daarna en zowel in Nederland als daarbuiten. Tot op heden heeft men de auteur van het werk nog niet vast weten te stellen. De gedrukte teksten zijn veelal gebaseerd op een uitgave van de bekende Parijse drukker Anthoine Caillaut (ca. 1485). In vrijwel alle gedrukte uitgaven komt een vers voor waarvan de beginletters zijn naam vormen. Merkwaardig genoeg namen latere drukkers dit gedicht met zijn naam klakkeloos over.

De tekst was trouwens al ouder en is ondermeer te vinden in twee vijftiende-eeuwse handschriften uit de KB. Daarnaast bezit de KB 18 drukken van deze tekst, waarvan de jongste dateert uit 1502. Het boekje werd geregeld gedrukt tot halverwege de zestiende eeuw. Daarna door de religieuze vernieuwingen en door de godsdiensttwisten nog maar heel incidenteel. In 1997 verscheen in Toronto een teksteditie.