Adriaan Bontebal (1952-2012)

Op 11 februari 2012 is de Haagse schrijver en dichter Adriaan Bontebal, pseudoniem van Aad van Rijn overleden. Hij is 59 jaar oud geworden. Adriaan Bontebal was een Haags fenomeen, maar hij kreeg in de jaren negentig ook landelijk steeds meer bekendheid - door zijn rauwe straatpoëzie, zijn heel korte verhalen en zijn blog. Door een gruwelijk motorongeluk ging Bontebal sinds 1975 met een houten been door het leven, een gegeven waarover hijzelf de grootste grappen maakte.

Charmante jongen, sportief tiep : miniaturen / Adriaan Bontebal, 1995

Charmante jongen, sportief tiep : miniaturen / Adriaan Bontebal, 1995

Vijf voor vierentachtig : verhalen / Aad van Rijn, 1984

Vijf voor vierentachtig : verhalen / Aad van Rijn, 1984

De vuilnisman komt in elke straat : gedichten van de waanzin / Aad van Rijn, 1983

De vuilnisman komt in elke straat : gedichten van de waanzin / Aad van Rijn, 1983

Een goot met uitzicht / Adriaan Bontebal, 1988

Een goot met uitzicht / Adriaan Bontebal, 1988

Overleven met het oorsmeer in de ketting : gedichten / Adriaan Bontebal, 1996

Overleven met het oorsmeer in de ketting : gedichten / Adriaan Bontebal, 1996

De ark / Adriaan Bontebal, 1990

De ark / Adriaan Bontebal, 1990

Den Haag

Adriaan Bontebal werd op 28 mei 1952 als Aad van Rijn geboren in Leidschendam, vlakbij Den Haag. Van Rijn vond zijn pseudoniem ‘Bontebal’ tussen de namen in uittreksels van de burgerlijke stand in Leidschendam. Na zijn jonge jaren trok Bontebal al gauw naar Den Haag, waar hij altijd is blijven wonen.

Punk

In Den Haag raakte Bontebal verzeild in de stedelijke punk- en krakersscene van eind jaren zeventig. Alles zelf doen was het grote motto. Adriaan Bontebal ontwikkelde zijn schrijftalent in tijdschriftjes van deze scene, zoals krakersblad De Zwarte. In 1982 stond hij voor het eerst op het podium om zijn gedichten voor te dragen. Zijn eerste publicaties, bij de kleine eigen-beheer-uitgeverij AUL, kwamen ook in deze doe-het-zelf-sfeer tot stand.

De vuilnisman komt in elke straat

In 1983 verscheen zijn eerste dichtbundel bij AUL, toen nog onder de naam Aad van Rijn: De vuilnisman komt in elke straat. Het laatste gedicht uit deze bundel is ‘Mijn laatste wens’:

Als ik dood ben
wil ik worden
geplastificeerd
in vlammend rood
en worden bijgezet
tegen
de donkerblauwe wand
met de hel witte spot
in de noord-oosthoek
van de zitkuil
en
een overlijdensbericht
in Avenue en Beter Wonen

Motorongeluk

In 1975 overleefde Bontebal een ernstig motorongeluk. Hij raakte één been kwijt en moest zich voortbewegen op een houten prothese. Hij maakte daar zelf grappen over en ook in zijn gedichten komt het houten been regelmatig terug: ‘De dichter (met zijn houten poot)/ligt verzen lallend in de goot’. Eén Bontebal-anekdote wil dat hij op het Scheveningse strand zonder prothese de zee in ging om dan uit de branding te kruipen, al roepend: ‘Help! Haaien!’.

Een goot met uitzicht

In 1988 verscheen Bontebals eerste boek bij een officiële uitgeverij: Een goot met uitzicht, bij In de Knipscheer. Behalve gedichten zijn in deze bundel ook korte verhalen opgenomen. In het titelverhaal verklaart Bontebal: ‘Zoals een ander zijn toekomstverwachtingen vertaalt in het werken aan een goed pensioen, zo speur ik naar een mooi stukje goot. Een goot met uitzicht’.

Klappen uit de Haagse school

In 1998 toerde Adriaan Bontebal samen met de Haagse cabaretier Sjaak Bral door het land met de show Klappen uit de Haagse school. Hierdoor werd hij ook buiten Den Haag bekender. Maar vooral op de Haagse podia was hij een graag geziene gast. Hij trad ondermeer op tijdens Crossing Border en maakte deel uit van het Haagse podiumcollectief Puur Gelul.

Blog

Adriaan Bontebal hield een uitgebreid blog bij, waarbij hij reageerde en reflecteerde op alles wat hem maar interessant leek. Het bloggen van het internettijdperk sloot nauw aan op Bontebals do-it-yourself-mentaliteit uit de punktijd, dus hij ontpopte zich al gauw als één van de productiefste Haagse bloggers. Zijn laatste blog, van 10 februari 2012, ging over de bonus-excessen in het bedrijfsleven: ‘We weten toch: er zijn nog graaiers als wij er niet meer zijn.’

Sjaak Bral heeft Adriaan Bontebal herdacht op zijn website.

Literatuur

Links