Anil Ramdas (1958-2012)

Op 16 februari, zijn 54ste verjaardag, heeft de schrijver Anil Ramdas zichzelf van het leven beroofd. Anil Ramdas was een buitengewoon actieve en productieve publicist. Hij was zowel schrijver, journalist, essayist, columnist, als tv-presentator. Bovendien bestuurde hij lange tijd debatcentrum De Balie in Amsterdam. Ramdas was van Hindoestaans-Surinaamse afkomst en publiceerde veel over het kolonialisme en de multiculturele samenleving. Hij keerde zich fel tegen het populisme dat na 2000 in Nederland sterk is opgekomen. In 2011 verscheen de eerste roman van Anil Ramdas: Badal, een zeer autobiografisch boek, waarin Ramdas terugblikte op een leven als intellectuele migrant en eeuwige buitenstaander.

Paramaribo

Anil Ramdas werd op 16 februari 1958 geboren in Paramaribo. Vader Ramdas was onderwijzer, moeder maakte radioprogramma’s. Als Hindoestanen maakten zij deel uit van de zeer hechte, maar ook orthodoxe Hindoestaanse gemeenschap.
Als kind heeft Ramdas de allerlaatste periode van het Nederlandse kolonialisme in Suriname nog meegemaakt. Na de onafhankelijkheid van 1975 vertrok Ramdas in 1977 naar Amsterdam om daar sociale geografie te studeren.

Gefnuikte promotie

Als jonge student liet Anil Ramdas al vaak van zich horen. Van meet af was duidelijk dat Ramdas zijn Caribische identiteit niet op het vliegveld van Zanderij had achtergelaten. Tijdens zijn studie deed hij onderzoek onder de bevolking van Curaçao. Aan de UvA begon hij aan een dissertatie over de onderzoeken van de immigratiedienst naar asielzoekers. Ramdas ondervroeg asielzoekers, maar mocht van het ministerie van Justitie hun verhalen niet openbaar maken. Ramdas verloor een kort geding hierover, waarna hij het proefschrift niet voltooide.

Journalist

Van wetenschapper ontwikkelde Ramdas zich na zijn afscheid van de universiteit snel tot journalist. Hij begon in diverse bladen te publiceren en werd in 1989 redacteur van De Groene Amsterdammer. Daarna zou hij nog in talloze media publiceren en ook tv- en radioprogramma’s maken. Heel vaak stond in Ramdas’ publicaties en programma’s de positie van de immigrant in Nederland, het botsen van culturen, het Nederlandse onbegrip, maar ook de naar binnengekeerdheid van de immigrantengemeenschappen centraal.

Hindoestaanse Mai

Over de Hindoestaanse wereld schreef Ramdas in 1994 Het besluit van Mai. De oude vrouw Mai in dit boek is opgegroeid in de strenge Hindoestaanse cultuur en kan en wil zich daarvan niet los maken. Zij leeft in Nederland, maar kan geen contact met de Nederlanders krijgen en begrijpt ook jongeren nauwelijks. ‘Met een familie, vlak aan de overkant van de brede weg, had Mai wel contact, maar ook zij waren rare mensen. De moeder was lief, maar de vijf dochters waren stuk voor stuk hoeren die met elkaars echtgenoten vrijden en de schandaligste ruzies op straat uitvochten.’

De beroepsherinneraar

Over de schizofrene wereld van de immigrant schreef Ramdas in De papegaai, de stier en de klimmende bougainvillea *uit 1992. Ramdas probeerde vooral vat te krijgen op wat het samenleven van zeer verschillende groepen in uiteenlopende fasen van modernisering eigenlijk allemaal bewerkstelligt. Ook in *De beroepsherinneraar en andere verhalen uit 1996 onderzoekt hij verschillende mensen en gemeenschappen en duikt hij vooral diep in zijn eigen Surinaamse geschiedenis. Zijn Hindoestaanse achtergrond brengt hem uiteindelijk ook naar India, waar hij een aantal jaren gestationeerd was als correspondent voor NRC Handelsblad.

Badal

In 2011 verscheen de roman Badal, het laatste boek van Anil Ramdas. Hoofdpersoon Badal kijkt terug op een leven als geëngageerd schrijver en journalist. Badal gaat over Salman Rushdie en India, over de islam en over Suriname en Nederland. Maar vooral over Badal, die niet weet waar hij thuis is.
‘Hij moest naar huis, naar waar het droog was en warm, hij begon te waden, vocht met zijn blote vuisten tegen de golven, maar het was alsof hij de verkeerde kant op liep, alsof de wereld draaide en hij kon wachten tot zijn huis voorbijkwam.’

Literatuur

Links

Het besluit van Mai : novelle / Anil Ramdas, 1994  

Het besluit van Mai : novelle / Anil Ramdas, 1994

De papegaai, de stier en de klimmende bougainvillea : essays / Anil Ramdas, 1992

De papegaai, de stier en de klimmende bougainvillea : essays / Anil Ramdas, 1992

De beroepsherinneraar en andere verhalen / Anil Ramdas, 1996

De beroepsherinneraar en andere verhalen / Anil Ramdas, 1996

Ethiek als vitaal belang / Anil Ramdas, 1994 

Ethiek als vitaal belang / Anil Ramdas, 1994

Badal : roman / Anil Ramdas, 2011

Badal : roman / Anil Ramdas, 2011