Arnon Grunberg

Op 6 maart 2010 ontving Arnon Grunberg de Constantijn Huygensprijs 2009 voor zijn gehele oeuvre. ‘Nietsontziend verbeeldt hij in zijn romans de meest zwarte kant van de mensheid. Soms ironisch, soms ernstig, altijd in zijn hoogstpersoonlijke stijl rukt Arnon Grunberg ons de maskers af’, zo luidt het juryoordeel. Het is Grunbergs veertiende literaire prijs.

Blauwe maandagen

Meteen met zijn debuut Blauwe maandagen in 1994 viel Arnon Yasha Yves Grunberg (Amsterdam, 1971) in de prijzen. Hij kreeg voor dit werk zowel de Anton Wachterprijs als het Gouden Ezelsoor. Grunberg was 23 jaar oud toen Blauwe maandagen verscheen.‘Eindelijk weer eens een schrijver die zijn generatie een stem geeft’, schreef Jaap Goedegebuure. ‘Droomdebuut’ jubelde Ronald Giphart. ‘Grunberg is geestig’, vond Arjan Peters. Het werk werd in dertien talen vertaald. ‘When Arnon Grunberg starts to speak again I will be listening’, schreef de Boston Globe.

AKO en Libris

En spreken deed hij. Talloze columns, verhalen, essays, dichtbundels, polemieken, filmrecensies, toneelstukken, Boekenweekgeschenken en romans zijn sindsdien van Grunbergs hand verschenen. Grunberg is zonder twijfel een van de meest productieve auteurs van het Nederlandse taalgebied. Vrijwel al zijn romans werden voor de grote literatuurprijzen genomineerd. Dikwijls won hij ook. Zo kreeg hij de AKO Literatuurprijs voor Fantoompijn (2000) en De asielzoeker (2004). Met zijn roman Tirza (2006) won Grunberg de Libris Literatuur Prijs en De Gouden Uil. Overigens worden de AKO- en de Libris Literatuur Prijs nooit aan dezelfde schrijver in hetzelfde jaar toegekend, vanwege de grote geldbedragen die ermee gemoeid zijn (€ 50.000).

Marek van der Jagt

In 2000 kwam er plots een onbekende Weense schrijver met een verbluffend debuut: De geschiedenis van mijn kaalheid. De auteur, Marek van der Jagt, hulde zich in geheimzinnigheid. Vanwege de sterke overeenkomsten tussen zijn werk en dat van Grunberg, veronderstelden velen dat Marek van der Jagt een pseudoniem van Grunberg was. Het duurde tot 2002 voordat de ware identiteit van Marek van der Jagt werd onthuld. De jury van de Anton Wachterprijs kon zolang niet wachten. Zij kende de prijs voor het beste debuut toe aan De geschiedenis van mijn kaalheid. Dat inderdaad door Grunberg geschreven bleek. Zo won Arnon Grunberg als enige Nederlandse schrijver ooit tweemaal de prijs voor het beste debuut. Het tweede prijzengeld werd overigens nooit uitgekeerd, want ‘Van der Jagt’ kwam de prijs niet ophalen.

Vreemde vertoningen

De prijsuitreikingen zelf verlopen bij Grunberg - die volgens Pieter Steinz een ‘auteur provocateur’ is - zelden normaal. Vaak komt de auteur, die sinds 1995 in New York woont, niet eens opdagen. Zijn eerste AKO prijs in 2000 liet hij door een vriendin in ontvangst nemen. Bij de tweede zat hij in een Boliviaanse taxi. In 2009, bij de bekendmaking van de Libris Literatuur Prijs, liet hij de honneurs waarnemen door een militair. Maar de commotie in 2007 rond Grunbergs AKO-nominatie voor Tirza spande de kroon.

Polemiek

‘Nooit zal ik meer aanwezig zijn tijdens literaire activiteiten in Nederland’, stelde Arnon Grunberg in 2007 in het Vlaamse dagblad De Morgen. Aanleiding was de hoog opgelopen polemiek met A.F.Th. van der Heijden aan de vooravond van de uitreiking van de AKO-literatuurprijs. De beroemde auteurs waren beiden genomineerd voor de prestigieuze prijs. Grunberg had publiekelijk bekendgemaakt dat hij twijfelde aan de geestelijke gezondheid van Van der Heijden (‘een gevaarlijke paranoïde gek’). Bij de prijsuitreiking kwam Grunberg ditmaal wel, vergezeld van een peuter. Van der Heijden weigerde in het bijzijn van Grunberg plaats te nemen. Van der Heijden won de prijs. Na afloop van de prijsuitreiking schudden de beide auteurs elkaarwel de hand.

Cordon sanitaire

De jaren na dit incident hield Grunberg zich aan zijn stellige woord. ‘Ik trek een cordon sanitaire om de Nederlandse literatuur, opdat het nog lang gezellig kan blijven in die literatuur’. Zo vond de boekpresentatie van zijn roman Onze oom (2008) plaats in het Belgische plaatje Eupen en die van de bundel Kamermeisjes en soldaten (2009) in Leuven. De uitreiking van de Constantijn Huygensprijs op 6 maart in Den Haag zou de eerste keer in jaren zijn dat Arnon Grunberg voet zette op Nederlandse bodem voor een dergelijk literair evenement. Maar eens te meer schitterde de auteur door afwezigheid.

Arnon Grunberg in de Koninklijke Bibliotheek

De KB bezit vrijwel alle werken van Grunberg, ook vele bibliofiele uitgaven. In de literatuurlijst is een selectie van deze titels opgenomen.

Literatuur

Links

De asielzoeker / Arnon Grunberg, 2003

De asielzoeker / Arnon Grunberg, 2003

Blauwe maandagen / Arnon Grunberg, 1994

Blauwe maandagen / Arnon Grunberg, 1994

Fantoompijn / Arnon Grunberg, 2000

Fantoompijn / Arnon Grunberg, 2000

De geschiedenis van mijn kaalheid / Marek van der Jagt, 2000

De geschiedenis van mijn kaalheid / Marek van der Jagt, 2000

De mensheid zij geprezen : lof der zotheid 2001 / Arnon Grunberg, 2001

De mensheid zij geprezen : lof der zotheid 2001 / Arnon Grunberg, 2001

Tirza / Arnon Grunberg, 2006

Tirza / Arnon Grunberg, 2006