Jan Siebelink

Op 13 februari 2013 viert de auteur Jan Siebelink zijn vijfenzeventigste verjaardag. Siebelink is vooral sinds het enorme succes van zijn roman Knielen op een bed violen uit 2005 één van onze meest gelezen literaire auteurs. Maar ook vóór het verschijnen van die beroemde roman had Siebelink al een groot en veelgeprezen oeuvre op zijn naam staan, met romans als De herfst zal schitterend zijn en De overkant van de rivier.

Siebelinks werk heeft vanaf zijn debuutbundel Nachtschade uit 1975 een ontwikkeling doorgemaakt van een zwartromantische sfeer naar een meer realistische stijl, maar zijn thema’s zijn in de kern altijd dezelfde gebleven: de vader, het ouderlijk huis, de gemeenschap, het geloof, de opoffering, het onderwijs, de liefde, de vriendschap.

Velp

Jan Geurt Siebelink is op 13 februari 1938 geboren in Velp, Gelderland. Zijn vader had daar een bloemenkwekerij. Siebelinks jeugd stond behalve in die van de bloemen in het teken van het geloof. Zijn vader was na een visioen in de ban geraakt van een allesoverheersend, uiterst ‘bevindelijk’ geloof, dat wil zeggen een geloof waarin men werkelijk beleeft, ondervindt, dat men zondaar is. Vader Siebelink werd een ‘thuislezer’, iemand die niet de officiële kerkdiensten bezoekt, maar privé-godsdienstoefeningen houdt. Hij distantieerde zich met een kleine groep geestverwanten van de officiële Hervormde en Gereformeerde kerken omdat die waren afgedwaald van de oorspronkelijke boodschap van Christus. Al in het vroege werk van Siebelink komt zijn vader voor, maar het grote verhaal over hem publiceerde hij pas in 2005.

Onderwijs

Na zijn middelbare schooltijd (ULO) bezocht Jan Siebelink de kweekschool en behaalde hij diverse hogere onderwijsaktes. Zijn eerste baan was een onderwijzerspost in Laag-Soeren. In de avonduren studeerde Siebelink Franse taal- en letterkunde. Na zijn doctoraal werd hij leraar Frans, eerst in Dieren, daarna aan het Marnix College in Ede. Siebelink zou veel romans en verhalen schrijven waarin de wereld van het onderwijs centraal staat. Siebelink toont zich in deze werken regelmatig een groot criticaster van de onderwijsvervlakking van na de Mammoetwet. Zijn eerste onderwijsroman, Een lust voor het oog (1977) is een bijna surrealistische vertelling over de gesloten wereld van een scholengemeenschap. In één van zijn laatste boeken, *Suezkade *(2008), beschrijft Siebelink het relaas van de Haagse leraar Marc Cordesius, die zijn eigen lokaal bestuurt als een onaantastbaar koninkrijk en een fatale liefde voor een leerlinge opvat.

Witte chrysanten

In 1975 verscheen Siebelinks verhalenbundel Nachtschade, zijn officiële debuut. Hierin staat het verhaal ‘Witte chrysanten’, dat Siebelink zelf zijn ‘oerverhaal’ noemt. Hierin zijn eigenlijk alle thema’s die Siebelink later zou uitwerken in zijn grote romans al aanwezig, ook het verhaal over zijn vader.
‘Van de bakfiets woeien flarden krantenpapier, natte slierten bleven tegen de zijkant kleven. De planten stonden zomaar in de kisten, hun breekbare bloemen en bladeren blootgesteld aan wind en regen. Een enkele leek nog in de haast te zijn ingepakt. Ik stak de weg over. De meeste stelen waren gebroken, de bloemtrossen hingen er verregend bij. Ik keek hem aan. In zijn ogen stonden tranen. Ik zei niets.’

J.K. Huysmans

Als student Frans ontdekte Jan Siebelink de Franse auteur (met Nederlandse vader) Joris-Karl Huysmans (1848-1907), die met werken als Là-bas *en *Á rebours te boek staat als één van de aanvoerders van het symbolisme, het decadentisme en de zwarte romantiek rond het jaar 1900. Siebelink vertaalde in 1977 Huysmans *Á rebours *als *Tegen de keer. *Siebelink voorzag zijn vaak herdrukte vertaling van deze roman over de maniakale dandy Des Esseintes ook van een uitgebreid nawoord. Vooral in het vroege werk van Siebelink is de invloed van Huysmans te bespeuren, zeker in de broeierige atmosfeer en de personages met hun grote zwelgzucht.

De overkant van de rivier

‘Voelen en denken kun je dus op heel verschillende manieren, dacht Hanna, alsof er even zovele verschillende personen in je bestaan.’ In 1991 kreeg Jan Siebelink de F. Bordewijk-prijs voor zijn roman De overkant van de rivier, *over het lange leven van Hanna Innemee. Waar Siebelink in *Knielen op een bed violen het verhaal van zijn vader vastlegde, is De overkant van de rivier een ode aan zijn moeder. Dat zijn eerste grote prijs juist de Bordewijk-prijs is, was niet helemaal toevallig. In veel van Siebelinks boeken over het onderwijs en in de boeken die in en rond Den Haag spelen is verwantschap met de auteur van Bint voelbaar.

Knielen op een bed violen

‘Had hij alles verloren? Het leven was eeuwig. Er was het kleine stukje hier, vol moeite en verdriet, het tijdelijke, maar dan ging het verder, in een hiernamaals. Waar je terechtkwam hing af van de oordelende God. Er was een kans dat hij gered werd. O God der Goden.’
*Knielen op een bed violen *verscheen in 2005 voor het eerst en is ondertussen toe aan zijn 53e druk. Van de roman zijn honderdduizenden exemplaren verkocht. Siebelink zelf kon het succes van dit boek over de vader, die in het boek Hans Sievez heet, niet anders verklaren dan dat het wel moest raken aan ‘La Hollande profonde’, het diepe Nederland. De roman schetst vooral een geloof dat van Hans Sievez uiteindelijk de totale opoffering eist, zelfs van zijn geliefden, en in zekere zin van zichzelf.

Om diens vijfenzeventigste verjaardag te vieren organiseert het Letterkundig Museum een tentoonstelling over Jan Siebelink. Ook zal binnenkort een nieuw Schrijversprentenboek over leven en werk van Siebelink verschijnen.
Op de dag van zijn verjaardag verschijnt de eerste roman die Siebelink schreef: Daniël in de vallei. Dit boek werd nooit eerder gepubliceerd.

Literatuur

Links

Knielen op een bed violen : roman / Jan Siebelink, 2005

Knielen op een bed violen : roman / Jan Siebelink, 2005

Nachtschade / J.G. Siebelink, 1975

Nachtschade / J.G. Siebelink, 1975

De herfst zal schitterend zijn : roman / Jan Siebelink, 1980

De herfst zal schitterend zijn : roman / Jan Siebelink, 1980

De bloemen van Oscar Kristelijn / Jan Siebelink, 1998

De bloemen van Oscar Kristelijn / Jan Siebelink, 1998

De overkant van de rivier : roman / Jan Siebelink, 1990

De overkant van de rivier : roman / Jan Siebelink, 1990

Achterflap van Knielen op een bed violen

Achterflap van Knielen op een bed violen