Rascha Peper (1949-2013)

Op 16 maart 2013 overleed schrijfster Rascha Peper. Zij was al geruime tijd ziek, wat zij oktober jl. haar lezers liet weten via haar column in NRCHandelsblad. Rascha Peper was een zeer productieve en veelgelezen auteur. Ook in Duitsland was zij tamelijk populair; meerdere titels van haar werden in het Duits vertaald. In 1990 debuteerde zij met de novellenbundel Waterdame waarna een gestage reeks verhalen en romans volgde. Tot het laatste toe heeft Rascha Peper doorgewerkt aan haar laatste boek: Handel in veren. Deze roman zal later in 2013 verschijnen. Peper zorgde er voor dat haar boeken altijd een goed gedocumenteerd fundament hadden. Die stevige basis was echter altijd het platform voor een sprong in de verbeelding.

Driebergen - Wenen - New York

Rascha Peper is de schrijversnaam van Jenneke Strijland. Ze werd op nieuwjaarsdag 1949 geboren in Driebergen. Jenneke Strijland studeerde Nederlandse taal en letteren aan de Universiteit van Amsterdam, waarna ze lange tijd als lerares Nederlands werkte. Met haar echtgenoot, diplomaat in dienst van Buitenlandse Zaken, verhuisde ze in 1983 naar Wenen. Later woonden ze enige tijd in New York. De gang naar het buitenland markeerde het begin van Strijlands schrijversschap. Op afstand van Nederland begon zij haar auteursloopbaan.

De Waterdame

In 1990 verscheen haar debuut, de novellenbundel De waterdame, meteen onder de naam Rascha Peper. De bundel bevat negen verhalen over zeer uiteenlopende mensen, maar ze hebben allemaal wat duistere of verwarrende trekjes. Het verhaal ‘Van het vuil op het hemd van een Montanari’ handelt bijvoorbeeld over een oude dame met een poppenverzameling. Ze is zo vergroeid met haar poppen dat ze voor hen een testament laat maken. Maar een andere poppenverzamelaar gaat tot het uiterste om haar collectie over te nemen.

Onderzoek

Rascha Peper zorgde er altijd voor dat haar boeken goed gedocumenteerd waren. Voor haar historische verhalen had zij de context van de behandelde tijd en plaats vaak uitvoerig onderzocht. Zo zijn de historische decors van de verhalen in haar tweede bundel, Oefeningen in manhaftigheid uit 1992 zeer gedetailleerd aangebracht. Maar toch is dat fundament van haar verhalen steeds slechts de basis. Centraal staan altijd de mensen en de psychologische buitenissigheden die Peper in al haar soorten verhalen zo levendig mogelijk trachtte voor te stellen. In het verhaal ‘Het slapeloos uur van de nacht’ is de hoofdpersoon een arts: Geert Bertolet Bokslag. Hij raakt in de ban van tuberculosepatiënte Mathilde Vroom. De arts is uiteindelijk machteloos tegenover zijn patiënte: ‘De stilte in de kamer werd onwezenlijk. Hij vermeed naar het hoofd te kijken dat nog zulke duidelijke sporen droeg en dacht na over hoe het anders gekund had, beter.’

Oesters

In 1991 verscheen Rascha Pepers eerste roman: Oesters. Het is uiteraard geen toeval dat die is genoemd naar de schaaldieren die bekend staan om hun geslotenheid. Oesters gaat over de ongebruikelijke liefde tussen het jonge meisje Olga en de veel oudere kunsthandelaar Frank. Tegen de wens van haar ouders in verliest Olga zich in haar liefde voor Frank: ‘Die man heeft iets, dat is waar. Maar god, kind, iemand die veertig jaar ouder is! Veertig jaar! Dat kan toch niets worden!’ Het wordt uiteindelijk ook niets, omdat Olga een veel jongere man ontmoet en Frank verlaat. Maar helemaal afstand van hem nemen kan ze niet.

Rico's vleugels

In 1993 verscheen één van Pepers meest geprezen romans: Rico’s vleugels. Het boek werd genomineerd voor de AKO-literatuurprijs. Peper vertelt hierin het verhaal van het merkwaardige echtpaar Eduard en Cecile, maniakale schelpenverzamelaars. Het lijkt alsof al hun passie en energie in de schelpenjacht gaat zitten, maar bij Peper kruipt het bloed vaak waar het niet gaan kan en neemt de passie ook in de roman een andere vorm aan. Als de jonge jongen Rico opduikt om te helpen met de schelpencollectie, blijkt dat Eduards passie zich vooral op deze jongen richt, met vreselijke gevolgen.

Russisch blauw

Voor Rico’s vleugels zou Peper geen prijs krijgen, maar wel voor de volgende roman, Russisch blauw uit 1995. Daarvoor kreeg zij in 1996 de Multatuliprijs. In dit boek staat het verleden weer centraal. Hoofdpersoon is de jonge historicus Lex Grol die bezeten is van de Romanovs, de tsarenfamilie uit Rusland. Grol is zo in de ban van deze familie, dat hij meent zelf van de Romanovs af te stammen. Grols zoektocht in het verleden ontspoort zo volledig.
Hierna volgden nog meerdere geprezen werken, zoals de roman Dooi uit 1999 en de verhalenbundel Zwartwaterkoorts uit 2009. De verhalen van Peper zijn veelvuldig herdrukt als verzamelbundel.

Ziekte

Vanaf 1999 woonde Rascha Peper met haar man in New York. Vanuit die stad schreef zij wekelijks een column voor NRCHandelsblad. Deze columns werden gebundeld in Stadse affaires (2006) en Fantoompoezen (2012). De laatste column uit Fantoompoezen verscheen in oktober 2012 in de krant. Hierin berichtte Peper dat zij ongeneeslijk ziek was: alvleesklierkanker. ‘De kaarten zijn geschud en ik moet het spel zonder aas of joker uitspelen.’ Maar tegelijk kondigde Peper aan dat ze door zou werken aan haar laatste boek. Tot het einde toe heeft zij gezwoegd op dit boek: Handel in veren. Beoogd waren eigenlijk twee delen, maar Peper is erin geslaagd van één deel een zelfstandige roman te maken. Handel in veren zal later in 2013 verschijnen.

Literatuur

Links

De waterdame / Rascha Peper, 1990

De waterdame / Rascha Peper, 1990

Rico's vleugels / Rascha Peper, 1993

Rico's vleugels / Rascha Peper, 1993

Russisch blauw : roman / Rascha Peper, 1995

Russisch blauw : roman / Rascha Peper, 1995

Rusko plavo : roman / Raÿésa Peper, 2006

Rusko plavo : roman / Raÿésa Peper, 2006

Dooi / Rascha Peper, 1999

Dooi / Rascha Peper, 1999