Plannen maken voor later

Plannen maken voor later is wat nu massaal aan het doen zijn. We gaan natuurlijk alles anders aanpakken of we gaan gewoon weer vliegen naar zomerse bestemmingen. Ook midden in de Tweede Wereldoorlog werden plannen gemaakt. Kunstenaars en schrijvers die ondergedoken zaten om arrestatie door de Duitse bezetter te voorkomen droomden van na de oorlog. Velen ontmoetten elkaar rond drukpersen (en drankkasten) en werkten samen aan kleurrijke boekjes.

Bertus Aafjes en Piet Worm, Peter-kersen-eter (1943)
Bertus Aafjes en Piet Worm, Peter-kersen-eter (1943)

Bertus Aafjes en Piet Worm, Peter-kersen-eter (1943)

Bertus Aafjes en Piet Worm, Peter-kersen-eter (1943)

Bertus Aafjes en Piet Worm, Peter-kersen-eter (1943)

Bertus Aafjes en Piet Worm, Peter-kersen-eter (1943)

Bertus Aafjes en Piet Worm, Peter-kersen-eter (1943)

Aafjes en Worm

De dichter Bertus Aafjes maakte plannen met de tekenaar Piet Worm die in Alkmaar woonde en daar een eigen lithopers bezat. In 1943 verscheen hun eerste gezamenlijke boekje Peter-kersen-eter. Het is een moralistisch gedicht over een jongetje dat zoveel kersen eet dat hij verandert in een kersenboom. De litho’s werden met de hand ingekleurd – er verschenen vijftig exemplaren, dus dat was te doen.

Het colofon achterin verhaalt van hun plannenmakerij. Dit verhaal was maar één van de verhalen uit een reeks ‘De Vrolijke Plantkunde’ en er zouden nog meer reeksen volgen: ‘De Vrolijke Dierkunde’, ‘Het Vrolijke Beroepenboek’, ‘De Vrolijke Aardrijkskunde’ en ‘De Vrolijke Vaderlandse Geschiedenis’ en die zouden, zo staat er, “in de toekomst verschijnen bij de Uitgeverij ‘De Gulden Pers’ te Amsterdam.”

Bertus Aafjes en Piet Worm, Peter-kersen-eter (1943)
Bertus Aafjes en Piet Worm, Peter-kersen-eter (1943): colofon

Bertus Aafjes en Piet Worm, Peter-kersen-eter (1943)

De Gulden Pers

De Gulden Pers was overigens al opgericht in 1942 door Jaap Buijs jr en volgens sommigen strooide de uitgeverij “nogal opdringerig forse voorschotten rond voor na de oorlog te verschijnen uitgaven” – vandaar dat het colofon er melding van maakte. De makers konden gouden bergen verwachten!

De eerste uitgaven van De Gulden Pers verschenen vanaf 1946. De oprichter werd in 1950 directeur van de Mulo in Bloemendaal; zijn uitgeverij werd toen minder actief.