Zitten onze boeken vol corona?

Kan het gevaarlijke Covid-19-virus via de ene lezer overspringen op de andere? Is het boek een mogelijke drager van het virus en hoe doe je daar iets aan?

Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant, 23 oktober 1906
Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant, 23 oktober 1906

Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant, 23 oktober 1906

Algemeen Handelsblad, 4 februari 1908

Algemeen Handelsblad, 4 februari 1908

In oktober 1906 adverteerde bijvoorbeeld de Zwolsche Bibliotheek en Leesinrichting van Tijdschriften dat de instelling beschikte over een up-to-date ingerichte ontsmettingsoven zodat men rustig kon doorlezen zonder angst voor besmetting.

Dit was een landelijk fenomeen.

Lectura, een leesbibliotheek aan het Singel in Amsterdam, wees ter geruststelling op het eigen bezit van een ontsmettingsoven, sterker nog: die kon je dagelijks in werking zien.

Nieuwsblad van het Noorden, 13 oktober 1908
Nieuwsblad van het Noorden, 13 oktober 1908

Nieuwsblad van het Noorden, 13 oktober 1908

Middelburgsche Courant, 28 augustus 1914
Middelburgsche Courant, 28 augustus 1914

Middelburgsche Courant, 28 augustus 1914

Ook in Groningen Stad was die machinerie gearriveerd en werd die zelfs ingezet om de concurrentie voor te zijn. Trots meldde boekhandel en leesbibliotheek V.d. Klein dat zij de 'eenige bibliotheek' in Groningen was 'waar de Puregator (Ontsmettingsoven) gebruikt' werd. Dat klonk buitengewoon professioneel. Het was bovendien de enige leesbibliotheek die dit woord gebruikte! Verder kom je het in de kranten (zie Delpher) niet tegen.

Voorstellen voor zulke ovens - op kosten van de gemeentes - werden niet altijd gehonoreerd.

De gemeenteraad van Middelburg hield het voorstel 'aan', toen de openbare leeszaal en bibliotheek met een aanvraag kwam.

Haagsche Courant, 28 februari 1911
Haagsche Courant, 28 februari 1911

Haagsche Courant, 28 februari 1911

Haagsche Courant, 28 februari 1911

Haagsche Courant, 28 februari 1911

De openbare bibliotheek in Den Haag kreeg de beschikking over een ontsmettingsoven toen de bibliotheek in 1911 verhuisde.

De leeszaal werd gevestigd in het Toussainthuis naast de tuinen van Paleis Noordeinde. De 8000 boeken gingen echter niet na elke uitlening de oven in, dat gebeurde maar een paar keer per jaar. Het regelmatige onderhoud was anders: men reinigde de boeken met 'sublimaat'. Werkelijk? Kwikchloride dus, een giftige verbinding van kwik en chloor!

De Locomotief, 3 februari 1920
De Locomotief, 3 februari 1920

De Locomotief, 3 februari 1920

Ontsmettingsoven (uit Paul Schneiders, Lezen voor iedereen, 1990)
Ontsmettingsoven (uit Paul Schneiders, Lezen voor iedereen, 1990)

Ontsmettingsoven (uit Paul Schneiders, Lezen voor iedereen, 1990)

Verantwoordelijk werk

Intussen is de vraag: hoe zag zo'n ding eruit? Ik kan even niet bij het boek waarin een afbeelding staat en pluk die daarom even van het www.

Al met al was het een verantwoordelijk werkje en het mooie was dat iedereen dacht dat het echt werkte en hielp om verspreiding van vreselijke ziektes tegen te gaan. Die hoop creëren we steeds opnieuw.

Nu wassen we alleen onze handen en laten we de boeken even met rust na afloop. Maar waar we tot de bibliotheekmedewerker anderhalve meter afstand bewaren, hoeven we dat bij het boek niet te doen.

[Tekst en samenstelling: Paul van Capelleveen, 25 mei 2020]