Getijdenboek van Simon de Varie

De Koninklijke Bibliotheek bezit een grote collectie laat-middeleeuwse getijdenboeken, boeken met gebeden voor persoonlijk gebruik, die vaak al even persoonlijk zijn in de manier waarop ze zijn verlucht. Eén van de mooiste voorbeelden uit die collectie is het getijdenboek van Simon de Varie.

Op deze pagina vindt u een algemene inleiding. Het getijdenboek van Simon de Varie bestaat uit twee delen. Wilt u direct naar de gedigitaliseerde boeken? Klik dan op de link in dit plaatje voor deel 1:

Klik op de link in dit plaatje voor deel 2:

Dit handschrift kent een roerige geschiedenis. In de zeventiende eeuw werd het door de toenmalige eigenaar, Philippe de Béthune, in drie delen gesplitst. Eén deel (74 G 37) belandde in de bibliotheek van stadhouder Willem IV en zijn nazaten en werd in 1816 overgedragen aan de Koninklijke Bibliotheek; een tweede deel (74 G 37a) werd in 1890 door de KB aangeschaft bij een antiquaar in Frankfurt am Main. Het derde deel dook in 1983 op bij een antiquaar in San Francisco; het bevindt zich nu in het J. Paul Getty Museum in Malibu (Ms. 7). Totdat dit gedeelte boven water kwam, was het niet duidelijk wie de opdrachtgever voor het handschrift was. Voorin het Getty-gedeelte is echter een man in harnas en rood tuniek afgebeeld onder een motto, ‘Vie a mon desir’. Onderzoek van François Avril heeft uitgewezen dat de afgebeelde man de opdrachtgever is – ‘Vie a mon desir’ is een anagram van ‘Simon de Varie’.

De Varie was de zoon van een rijke textielkoopman uit Bourges. Hij maakte geen carrière, in tegenstelling tot zijn broer Guillaume, die het ondanks zijn betrokkenheid bij een roemruchte fraudezaak schopte tot minister van financiën van Languedoc. De spaarzame bronnen waarin Simon genoemd wordt wekken de indruk dat hij meeliftte op Guillaume’s succes. Uiteindelijk werd hij thesaurier in de Languedoc; hij stierf na april 1463, vermoedelijk ongehuwd en zonder kinderen.

Literatuur

James H. Marrow et al., The hours of Simon de Varie. Malibu [etc.] : J. Paul Getty Museum [etc.], 1994. (Getty Museum monographs on illuminated manuscripts ; 3 ). XI, 255 p., [1] vouwbl. : ill., facs. ; 21 cm.
J.H. Marrow, 'Miniatures inédites de Jean Fouquet: Les heures de Simon de Varie’. In: Revue de l’art 67 (1985), p. 3-28
W. van Drimmelen et al. (red.), Honderd hoogtepunten uit de Koninklijke Bibliotheek = A hundred highlights from the Koninklijke Bibliotheek. Zwolle, Waanders, cop. 1994, nr. 13.