Publiekslezing historisch letterkundige Els Stronks in de KB

‘Jeugdige overmoed. Digitaal duiden van denkbeelden over jongeren’

Historisch letterkundige prof. dr. Els Stronks deed als fellow Digital Humanities in de Koninklijke Bibliotheek onderzoek naar denkbeelden over jongeren in Nederlandse teksten (1500-1800). We kennen een aantal opvattingen uit die periode. Maar waren er ook andere? Dit onderzocht ze in gedigitaliseerde tekstbestanden als Delpher, de Liederenbank (Meertens Instituut) en de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL). De resultaten presenteert zij in een publiekslezing op woensdag 14 januari 2015. De KB nodigt u van harte uit deze lezing bij te wonen.

‘Buigen als twijgjes’

‘Kinderen zijn hinderen’, schreef Jacob Cats rond 1630. Denkbeelden over de jeugd zijn van alle tijden. Historische teksten hebben een aantal specifieke invullingen van die denkbeelden in het collectieve geheugen van Nederland geprent. Bekend zijn vooral teksten zoals die van Cats, die afkomstig zijn uit pedagogische debatten en draaien om de uitoefening van ouderlijk gezag. Volwassenen zouden kinderen als twijgjes moeten buigen, betoogde Erasmus streng. Hieronymus van Alphen hoopte met zijn ‘Jantje zag eens pruimen hangen’ op sympathieke wijze hetzelfde te bereiken.

Jeugdige overmoed

De geschiedenis levert altijd dergelijke dominante denkbeelden op, die goed lijken aan te geven hoe er in een bepaalde periode over iets werd gedacht. Met digitale middelen onderzocht Els Stronks dit najaar welke denkbeelden er in historische Nederlandse teksten nog meer over de jeugd leefden. Digitale tools en gedigitaliseerde bestanden bieden de kans naar veel meer teksten te kijken, en ongeziene patronen te ontwaren. Kun je zo zicht krijgen op teksten waarin met veel meer bewondering (en soms zelfs jaloezie) over de jeugd werd geschreven? Kun je digitaal tonen hoe men aankeek tegen het elan dat jongeren in bijvoorbeeld hun jeugdige overmoed ook verbeeldden? En wat leert die blik op de historische strijd tussen denkbeelden ons over de manier waarop media nu onze denkbeelden over de jeugd bepalen?

Lezing bijwonen

Vanaf 19.30 uur bent u welkom voor de ontvangst met koffie en thee in de foyer van de Koninklijke Bibliotheek. De lezing begint om 20.00 in de Aula. Rond 21.00 uur start de afsluitende borrel. De toegang tot de lezing is gratis; maar vanwege het beperkte aantal plaatsen willen wij u vragen om u aan te melden via activiteiten@kb.nl

KB-fellows

Het KB-fellowship is ingesteld in samenwerking met het NIAS (Netherlands Institute for Advanced Study) en brengt de mogelijkheden die de collecties van de KB bieden voor onderzoek onder de aandacht. Eerdere fellows – onder wie Emmanuel Le Roy Ladurie, Jonathan Israel, Lisa Jardine en Marc van Oostendorp – bestudeerden de papieren en digitale collecties van de KB. Els Stronks is de tweede fellow Digital Humanities die op uitnodiging van de KB en het NIAS onderzoek doet in gedigitaliseerd tekstmateriaal.