Postincunabelen (gedrukte werken, 1501-1540)

De collectie: Een verzameling boeken die zijn gedrukt in Nederland of elders in Europa tussen 1501 en 1540.
Omvang: Ca. 3.500 werken.
Toegankelijkheid: De boeken zijn te vinden in de KB-Catalogus. De Nederlandse postincunabelen zijn ook te vinden in de STCN. Ze worden ter inzage gegeven in de leeszaal Bijzondere Collecties.
Meer informatie: Marieke van Delft - 070-3140329.

Onder postincunabelen worden boeken verstaan die tussen 1 januari 1501 en 31 december 1540 in Europa zijn gedrukt.

Baptista Mantuanus, Agon et historia beatissime virginis Margarete (c.1515)
Baptista Mantuanus, Agon et historia beatissime virginis Margarete (c.1515)

Baptista Mantuanus, Agon et historia beatissime virginis Margarete. (Deventer, Theod. de Borne, c.1515). Nijhoff-Kronenberg 2326. [Aanvraagnummer: KW 2901 C 9]

Erasmus, Opera omnia (1540)
Erasmus, Opera omnia (1540)

Erasmus, Opera omnia. (Basel, H. Frobenius et N. Episcopius, 1540). Pennink 756. [Aanvraagnummer: KW 227 C 9]

Collectieprofiel

De collectie bestaat uit ca 1.000 uitgaven: dat is ongeveer een kwart van de meer dan 4.500 gedrukte postincunabelen in de Nederlanden (het huidige Nederland en België). De verzameling bevat bovendien ca. 2.500 postincunabelen die in andere landen zijn gedrukt.

Een groot deel van de postincunabelen behelst teksten in het Latijn. Veel uitgaven gaan over theologische onderwerpen.

Van een aantal zeldzame, niet in Nederland of België aanwezige Nederlandse postincunabelen zijn foto's, microfilms of kopieën aanwezig (te raadplegen in de Microreaderruimte).

Collectiegeschiedenis

In de KB zijn de postincunabelen vanaf de negentiende eeuw als aparte collectie beschouwd. Bibliothecaris J.W. Holtrop liet alle drukken tot en met 1540 apart plaatsen. Hij wilde een catalogus van incunabelen maken (die werd gepubliceerd in 1856), maar daarvoor moest hij eerst greep krijgen op de ongedateerde drukken (die misschien vijftiende- of zestiende-eeuws waren). De collectie inspireerde de Haagse uitgever, boekhandelaar en antiquaar Wouter Nijhoff om een vervolg te maken op de incunabelbibliografie van M.F.A.G. Campbell. Dankzij Nijhoffs mede-auteur (en opvolger) M.E. Kronenberg werd het standaardwerk Nederlandsche bibliographie van 1500 tot 1540 in meerder delen gepubliceerd (1923-1971).

Speciale catalogi van postincunabelen

De buitenlandse postincunabelen zijn door R. Pennink beschreven in de Catalogus der niet-Nederlandse drukken, 1500-1540, aanwezig in de Koninklijke Bibliotheek 's-Gravenhage (1955). Behalve de titels geeft de auteur bibliografische verwijzingen, signaturen en herkomstgegevens (provenance) voor zover in de boeken zelf aangetroffen (verwervingsgegevens zijn niet vermeld). Deze gegevens zijn ook vindbaar in de KB-Catalogus.

Literatuur

  • J.A. Gruys, 'Post-Incunabula : a Dutch contribution to bibliographical vocabulary', in: Across the narrow seas : studies in the history and bibliography of Britain and the Low Countries : presented to Anna E.C. Simoni. London, 1991, p. 17-22.
  • W. Nijhoff & M.E. Kronenberg, Nederlandsche bibliographie van 1500 tot 1540. 's-Gravenhage, 1923-1971.
  • W. Nijhoff, L'art typographique dans les Pays-Bas pendant les années 1500 à 1540. La Haye, 1926-1935.
  • R. Pennink, Catalogus der niet-Nederlandse drukken 1500-1540 aanwezig in de Koninklijke Bibliotheek 's-Gravenhage. 's-Gravenhage, 1955.