Inhoudsopgave

Welke boeken verschenen in Nederland in de 17e eeuw? Hoe vaak werden dat ene schoolboekje of die populaire ridderroman herdrukt? Zijn er nog exemplaren van bewaard gebleven en waar vind ik die? Het staat in de Short-Title Catalogue Netherlands (STCN): de nationale bibliografie van Nederland tot 1801. Het is een catalogus waarin je gegevens vindt over bijna alle werken die ooit gedrukt zijn in Nederland of in de Nederlandse taal. Het bestand is gebaseerd op een jarenlange samenwerking met erfgoedbibliotheken in binnen- en buitenland en groeit nog elke dag.

Wat vind je in de STCN?

De STCN is de nationale bibliografie van Nederland tot 1801. Je vindt er beschrijvingen van ongeveer 217.500 werken die tussen 1460 en 1801 in Nederland of in de Nederlandse taal gedrukt zijn. Deze titels zijn nu nog in 1 of meerdere exemplaren bewaard gebleven in een Nederlandse of Europese erfgoedbibliotheek (in totaal 620.00 exemplaren). Ook die informatie vind je terug in de STCN.

De STCN wordt samengesteld op basis van collecties in binnen- en buitenland. Alle titels zijn met het boek in de hand – in autopsie – beschreven. Beschrijvers schrijven gedetailleerde gegevens over titels, auteurs, drukkers, taal, formaten, opbouw (collatie) en typografische kenmerken op. Ook krijgt elke titel een unieke ‘vingerafdruk’. Daarmee kun je verschillende drukken of werken zonder titelpagina makkelijk uit elkaar houden. De dataset wordt daarna nog gecontroleerd door redacteurs op de KB. Daardoor is de kwaliteit van de data heel groot. Zo is de STCN uitgegroeid tot een belangrijk instrument voor onderzoekers.

Het bestand groeit nog dagelijks, onder meer via grote internationale samenwerkingen als het project Unlocking the Fagel Collection met het Trinity College Dublin. Omdat sommige categorieën publicaties nog niet uitgebreid in de STCN beschreven zijn, krijgen die in de toekomst meer aandacht. Dat zijn incunabelen en postincunabelen (boeken tot 1540), plano’s (eenbladdrukken) en drukwerk dat vooral in archieven te vinden is, zoals overheidspublicaties, ambassadeursbrieven en gelegenheidsgedichten. Kranten zijn beschreven in Delpher.

Doelgroep van de STCN

De STCN is een onderzoeksinstrument voor iedereen die bezig is met Nederlands historisch drukwerk. Denk bijvoorbeeld aan historici, literatuurwetenschappers, bibliothecarissen, studenten en verzamelaars. Studenten en onderzoekers vinden er betrouwbare informatie over boeken en hun makers en waar de boeken nu nog te vinden zijn. Verzamelaars en handelaren kunnen anonieme drukken identificeren. Bibliotheken gebruiken de database om hun eigen catalogus aan te vullen of om te bepalen welke titels voorrang krijgen bij digitalisering. De rijke dataset wordt ook steeds vaker gebruikt in grootschalig digitaal onderzoek.

Doel van de STCN

De STCN is een belangrijke dienst van de KB, die wordt ingezet voor 4 doelen:

  1. Nationale biografie
    Als nationale bibliografie geeft de STCN een volledig overzicht van boeken die tot 1801 in Nederland zijn verschenen of in de Nederlandse taal zijn gedrukt.

     
  2. Toegankelijk gedrukt erfgoed
    Boeken zijn cultuurdragers. Met de STCN-beschrijvingen wordt het bewaren, beheren en beschikbaar stellen van een groot en belangrijk stuk Nederlands en Europees cultuurhistorisch erfgoed mogelijk gemaakt.

     
  3. Wetenschappelijk instrument
    Dankzij goede zoekmogelijkheden en beschrijftechnieken is het STCN-bestand een wetenschappelijk instrument voor elke vorm van historisch onderzoek. De dataset wordt ook vaak gebruikt bij grootschalig data-onderzoek.

     
  4. Hergebruik van metadata
    De metadata van de STCN worden ook vaak ingezet voor het verbeteren van metadata bij andere instellingen en voor leveren van metadata bij digitalisering. De volledige set is te vinden op data.bibliotheken.nl.

Impact van de STCN

De STCN is een belangrijk instrument voor onderzoek. Met de STCN zorgt de KB ervoor dat er betrouwbare informatie over Nederlandse publicaties beschikbaar is voor iedereen in Nederland en daarbuiten. De database is daarom gratis te gebruiken. De STCN wordt bijvoorbeeld veel gebruikt in onderzoek en universitair onderwijs.

De STCN is belangrijk in het bibliotheeknetwerk. Nederlandse bibliotheken gebruiken de catalogus om hun gedrukte erfgoed vindbaar te maken. Ook wordt de dataset vaak geleverd aan partners in het buitenland.

Internationale omgeving

De STCN is op dit moment ondergebracht als een apart bestand in de GGC (Gemeenschappelijk Geautomatiseerde Catalogiseersysteem). De data is voor iedereen gratis te doorzoeken via Picarta. De hele dataset is ook omgezet naar RDF en als linked open data te downloaden op data.bibliotheken.nl. De linked dataset is te doorzoeken via de zoektaal SPARQL.

In de loop van 2022 krijgt de STCN een plek in een internationale omgeving met andere erfgoedcollecties. Daardoor wordt de inhoud nog beter vindbaar en bruikbaar. De KB blijft eigenaar van de STCN.