'De zwarte Sambo, eene mooie negergeschiedenis.' Of toch niet?

2 april 2012 Jeannette Kok Kinderboeken en strips

Tegenwoordig zouden wij deze geschiedenis van Zwarte Sambo niet meer als ‘mooi’ betitelen. Alleen al de naam Zwarte Sambo is voor grote groepen mensen – met name in de Verenigde Staten – hoogst controversieel geworden.

Helen Bannerman (1862-1946) schreef The story of Little Black Sambo in 1899. Dat prentenboekje werd in de loop van de tijd gezien als een voorbeeld van stereotype beeldvorming van zwarte mensen en de naam Sambo stond voor een verkeerd mensbeeld.

Zwarte mensen waren er in die tijd in Nederland heel weinig. Het verhaal heeft een gebruikelijk verloop, over een ondeugende jongen, die door hard werken tot inkeer komt. Dat heeft op zich dus niets met de herkomst van de personages te maken. De platen vertellen een ander verhaal, met zeer westers (?) geklede zwarte mensen, en planten en dieren die in verschillende werelddelen thuishoren. We zien kangoeroes uit Australië, struisvogels uit Afrika en cactussen uit Amerika, en dat allemaal in één biotoop bij elkaar. Heeft het boek misschien iets met het koloniale verleden van Nederland te maken? Kan het een ‘verkeerde wereld-verhaal’ zijn geweest waarmee zwarte mensen belachelijk werden gemaakt? Dat is in elk geval zo bij een ander boek in de KB-collectie: De 9 kleine nikkertjes (ca. 1875). Daarover is informatie te vinden in Brown gold : milestones of African American children's picture books, 1845-2002.

Wie kan meer vertellen over de herkomst van dit hoogst merkwaardige prentenboek?

Zie ook Buku - Bibliotheca Surinamica (15 augustus 2011)